przywódcą Bohdan Chmielnicki, sojusz z Tatarami
1648 bitwa na Żółtymi Wodami, pod Korsuniem, pod Piławcami - zwycięstwo Kozaków
1649 ugoda zborowska (nikogo n usatysfakcjonowała)
1651 bitwa pod Beresteczkiem (król), pod Białą Cerkwią (kozacy)
1652 bitwa pod Batohem (tatarzy)
1654 ugoda perejasławska z Moskwą
