odżyła rywalizacja habsburgo-francuska; wzrost napięć religijnych w Rzeszy:
1608 Unia Protestancka, obóz protestancki, na jej czele król Czech Fryderyk V Wittelsbach, wspierana przez Fr, Danie, Szwecje, Anglie, Zjednoczone Prowincje Niderlandów
1609 Liga Katolicka, obóz Habsburgów, na jej czele książe Bawarii Maksymilian I, wspierana przez papiestwo, cesarstwo, Hiszpanie
