Wybierz dział

Rola pierwiastków - związki chemiczne wchodzące w skład organizmów

Rola pierwiastków - związki chemiczne wchodzące w skład organizmów

Związkami chemicznymi nazywamy połączenie najmniej dwóch pierwiastków w określonym stosunku ilościowym. Człowiek i zwierzęta pobierają ze środowiska związki chemiczne zawarte głównie w pokarmach.

Związki chemiczne dzielimy na:

nieorganiczne organiczne
woda, sole mineralne: chlorek sodu naCl, węglan wapnia CaCO3, tlenek krzemu SiO2 cukrowce, tłuszczowce, białka, witaminy, kwasy nukleinowe

Woda

- jest nieodzownym składnikiem każdej komórki, w której zachodzi szereg procesów chemicznych;

- jest dobrym rozpuszczalnikiem wielu substancji;

- zabezpiecza organizm przed przegrzaniem się, umożliwia termoregulację;

- umożliwia transport wielu związków chemicznych między komórkami.

Sole mineralne: w ich skład wchodzi wiele pierwiastków zaliczanych do makroskładników i mikroskładników, np.:

- węglan wapnia - składnik muszli mięczaków i kości kręgowców;

- chlorek sodu - składnik płynów ustrojowych;

- tlenek krzemu - tworzy szkieleciki pierwotniaków, okrzemek, wchodzi w skład ścian komórkowych u skrzypów.

Cukrowce: są złożone z węgla, wodoru i tlenu. Służą jako materiał energetyczny i budulcowy. Ze względu na budowę dzielimy je na:

cukry proste: dwucukry: wielocukry:
glukowa: jest wytwarzana w procesie fotosyntezy, bardzo dobrze przyswajalna przez organizmy zwierzęce sacharoza: otrzymywana z trzciny cukrowej i buraków cukrowych
  • skrobia: materiał zapasowy roślin,
  • glikogen: materiał zapasowy gromadzony w wątrobie zwierząt,
  • celuloza: wchodzi w skład ścian komórkowych u roślin,
  • chityna: wchodzi w skład pancerzyka stawonogór i ściany komórkowej grzybów.

Tłuszczowce: są zbudowane z węgla, wodoru i tlenu, nie rozpuszczają się w wodzie. Służą, jako:

- materiał energetyczny: w wyniku spalania tłuszczów uzyskuje się energię potrzebną do pracy komórek;

- materiał budulcowy: wchodzą w skład błon komórkowych;

- materiał zapasowy u roślin i zwierząt.

Ponadto tłuszczowce:

- ochraniają rośliny przed utratą wody, np.: woski na liściach;

- stanowią warstwę termoizolacyjną (chroniącą przed utratą ciepła) u zwierząt;

- ochraniają niektóre narządy wewnętrzne, np.: nerki przed urazami mechanicznymi.

Białka: są zbudowane z około 20 aminokwasów, a te z kolei z takich pierwiastków, jak: węgiel, wodór, tlen, azot, siarka. Białka stanowią podstawowy materiał budulcowy organizmów, jeżeli występują w nadmiarze, mogą być wykorzystywane jako źródło energii.

Złożonymi białkami są enzymy regulujące procesy w komórkach oraz niektóre hormony np.: insulina. Białka są też magazynowane w roślinach i stanowią materiał zapasowy, np.: u pszenicy.

Witaminy: są potrzebne w organizmie do kierowania procesami zachodzącymi w komórkach.

Kwasy nukleinowe: kierują wytwarzaniem białek w komórkach. Są też nośnikami cech dziedzicznych przekazywanych potomstwu.

Zapamiętaj!

W skład budowy organizmów wchodza takie związki chemiczne jak: białka, cukrowce, tłuszczowce, kwasy nukleinowe, woda. Podstawowymi pierwiastkami budującymi te związki są: węgiel, wodór, tlen, azot, fosfor, siarka.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.