Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Różnorodność form zwierzęcych - stawonogi

Różnorodność form zwierzęcych - stawonogi

Są to bezkręgowce, które opanowały wszystkie środowiska. Spotykamy je w wodzie, na lądzie i w powietrzu. Posiadają liczne członowane kończyny, które służą do:

- poruszania się,

- chwytania zdobyczy,

- tworzą aparat gębowy,

- odbierają bodźce ze środowiska (czułki).

Odnóża stawonogów składają się z połączonych ze sobą stawowo, podłużnych elementów. Stawowa budowa umożliwia wykonywanie sprawnych ruchów. Odnóża na głowie przekształcone są w narządy gębowe lub narządy zmysłów. Do poruszania się służą odnóża tułowiowe. Kończyny odwłokowe często służą do różnych celów, np.: lokomocyjnych lub rozrodczych. U niektórych grup ulegają całkowitej redukcji.

Odnóża stawonogów. Szczypce raka, odnóże bieżne muchy, odnóże pływne pluskwiaka wodnego, odnóże grzebne turkucia podjadka, odnóże chwytne modliszki, odnóże skoczne konika polnego, odnóże do zbierania pyłku (pszczoła).

Stawonogi okryte są pancerzem chitynowym, zabezpieczającym ciało zwierzęcia przed:

- nadmiernym parowaniem wody,

- urazami mechanicznymi.

Ponieważ pancerz ogranicza wzrost, zwierzęta muszą przechodzić proces linienia, czyli zrzucania starego pancerza i wytwarzania nowego, większego. U wszystkich dorosłych stawonogów ciało dzieli się na odcinki:

- głowę,

- tułów,

- odwłok.

Budowa owada. Głowa, czułki, oczy, skrzydła, odnóże kroczne, odwłok, tułów.

U niektórych grup głowa zrośnięta jest z tułowiem tworząc głowotułów, np.: u raka i pająka. Na głowie występują oczy proste (rak) lub złożone (owady).

Układ oddechowy stawonogów jest rozmaicie wykształcony, w zależności od środowiska, w którym żyją. Skrzela służą do oddychania w wodzie, np.: u raka. Oddychaniepowietrzem atmosferycznym jest możliwe dzięki płucotchawkom (pająki) i tchawkom (owady). Larwy niektórych owadów oddychają skrzelotchawkami.

Układ krwionośny jest otwarty, serce położone jest po stronie grzbietowej.

Układ nerwowy jest typu łańcuszkowego lub drobinkowego. Składa się z węzła głowowego, unerwiającego oczy i czułki, i łańcuszka brzusznego unerwiającego odnóża i narządy wewnętrzne.

Rozmnażanie i rozwój - prawie wszystkie stawonogi są rozdzielnopłciowe, a w rozwoju u wielu występuje larwa. Stawonogi podzielone są na gromady:

- Skorupiaki (rak, rozwielitka, krab),

- Owady (mucha, motyl, pchła, mrówka),

- Pajęczaki (pająk, skorpion, kleszcz, świerzbowiec).

Zestawienie wiadomości o stawonogach

Cechy charakterystyczne - Rak Owady -  Motyl Pajęczaki - Pająk
środowisko życia woda ląd ląd
części ciała głowotułów, odwłok głowa, tułów, odwłok głowotułów, odwłok
liczba odnóży krocznych 5 par 3 pary 4 pary
układ oddechowy skrzela tchawki płucotchawki
układ krwionośny otwarty - serce po stronie grzbietowej otwarty - serce po stronie grzbietowej otwarty - serce po stronie grzbietowej
układ nerwowy łańcuszkowy łańcuszkowy łańcuszkowy z tendencją do centralizacji w części głowowej
rozwój:
- typy
- obecność larwy

prosty
-

złożony
gąsienica

prosty
-

Znaczenie stawonogów

- pożywienie dla zwierząt wodnych, np.: drobne skorupiaki;

- pożywienie dla ludzi, np.: homary, miód;

- źródło surowca dla przemysłu, np.: jedwabnik morwowy, pszczoły;

- zapylanie kwiatów, np.: pszczoły, trzmiele;

- niszczenie szkodników, np.: biedronka, mrówki;

- przenoszenie chorób, np.: wszy, pchły, kleszcze;

- niszczenie roślin, np.: mszyce, bielinek kapustnik, szarańcza;

- niszczenie odzieży, np.: mole;

- żerowanie na artykułach spożywczych, np.: karaluchy, wołek zbożowy.

Zobacz podobne opracowania

  • Podstawowa
  • Biologia
  • Przegląd organizmów
  • Podstawowa
  • Biologia
  • Przegląd organizmów
  • Podstawowa
  • Biologia
  • Przegląd organizmów
  • Podstawowa
  • Biologia
  • Przegląd organizmów
  • Podstawowa
  • Biologia
  • Przegląd organizmów

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.