Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz dział

Rośliny nasienne

Rośliny okrytonasienne

Wyróżniamy wśród nich rośliny: zielne, drzewiaste, krzewy, pnącza. Charakterystyczną cechą tych roślin jest to, że zalążki są okryte szczelną osłonką powstałą ze zrośnięcia się owocolistków.

Podobnie jak u roślin nagozalążkowych sporofit roślin okrytozalążkowych składa się z: korzenia, łodygi, liści, kwiatu.

Schemat budowy rośliny okrytonasiennej. Kwiat, pączek, liść, łodyga, pęd, korzeń.

Budowa i rola korzenia

Korzenie służą do:

- pobierania wody i soli mineralnych z gleby,

- umocowania rośliny w glebie,

- gromadzenia substancji zapasowych (korzenie spichrzowe).

U niektórych roślin mogą pełnić inne dodatkowe funkcje, np.:

- czepne u pnączy i epifitów,

- podporowe ochraniają przed zatopieniem,

- powietrzne u niektórych epifitów pobierają parę wodną z otoczenia,

- oddechowe u roślin rosnących na bagnach, wyrastają pionowo w górę.

Rodzaje systemów korzeniowych: palowy, wiązkowy.

Budowa zewnętrzna korzenia - podział na strefy. Strefa korzeni bocznych, strefa włośnikowa umożliwia pobieranie wody z gleby, strefa wydłużania - odbywa się tu wzrost i różnicowanie komórek, stożek wzrostu korzenia - powstają tu nowe komórki, czapeczka - osłania stożek wzrostu korzenia.

Budowa wewnętrzna korzenia

Korzeń otoczony jest tkanką okrywającą, zwaną ryzodermą. Są to komórki cienkościenne ściśle do siebie przylegające. W strefie włośnikowej komórki skórki tworzą uwypuklenia, zwane włośnikami.

Pod tkanką okrywającą występuje tkanka miękiszowa zbudowana z komórek o cienkich ścianach, luźno ułożonych, między którymi występują przestwory międzykomórkowe, ułatwiające wymianę gazową. Ta część korzenia nosi nazwę kory pierwotnej. W centrum korzenia występuje walec osiowy zawierający Są to naczynia i sita ułożone naprzemianlegle względem siebie.

Naczyniami transportowana jest woda z solami mineralnymi w górę rośliny. Sita natomiast transportują asymilaty z liści do korzenia.

Wewnętrzna budowa korzenia - skórka z włośnikami, kora pierwotna, walec osiowy z wiązkami przewodzącymi, drewno, łyko, wiązka przewodząca.

Wędrówka wody w korzeniu odbywa się od włośników do naczyń na drodze osmozy.

Wędrówka wody w korzeniu od włośników do naczyn. Naczynia, tkanka miękiszowa, włośniki.

Budowa i rola łodygi

Łodyga wraz z liśćmi nosi nazwę pędu. Miejsce osadzenia liści nazywamy węzłami. Odcinki łodyg między węzłami noszą nazwę międzywęźli. Na szczycie łodygi występuje dzięki któremu łodyga rośnie na długość.

Łodyga pełni rolę:

- rusztowania dla liści, kwiatów, łodyg bocznych;

- przewodzi wodę i asymilaty między liśćmi i korzeniami;

- magazynuje substancje pokarmowe, np.: kłącze irysa, trzcina cukrowa;

- gromadzi wodę, np.: kaktusy;

- asymiluje, np.: rośliny o łodygach zielnych;

- służy do rozmnażania wegetatywnego, np.: sadzonki, rozłogi;

- czepną, np.: wąsy u winobluszcza.

Łodygi dzielimy na:

- łodygi zdrewniałe, np.: u drzew i krzewów;

- łodygi zielne - są nietrwałe i obumierają pod koniec sezonu wegetacyjnego.

Typy łodyg zielnych:

- łodygi wyprostowane (wzniesione), np.: kukurydza, słonecznik;

- łodygi wijące, np.: fasola, powojnik;

- łodygi pnące, np.: bluszcz;

- łodygi płożące, np.: dynia, ogórek.

Wśród łodyg zielnych spotykamy łodygi pełne w środku i łodygi puste w środku - tzw. źdźbło - występujące u zbóż.

Łodyga żyta zwana źdźbłem. Puste międzywęźle, liść, pochwa liściowa, węzeł.

Zewnętrzna część łodygi pokryta jest skórką o komórkach ściśle przylegających do siebie i pozbawionych chloroplastów. Komórki skórki wytwarzają włoski pełniące funkcje ochronne. W skórce znajdują się aparaty szparkowe uczestniczące w wymianie gazowej. Pod skórką występuje tkanka miękiszowa (kora pierwotna) oraz wiązki przewodzące. Wiązki przewodzące złożone są z części łykowej i części drzewnej, noszą więc nazwę wiązek łykodrzewnych. U roślin dwuliściennych, między częścią łykową wiązki a jej częścią naczyniową, występuje tkanka twórcza, zwana miazgą. Dzięki działalności miazgi roślina ma możliwość przyrastać na grubość. Wiązkę taką nazywamy wiązką przewodzącą otwartą.

Jeżeli w wiązkach przewodzących między łykiem, a drewnem nie ma miazgi, mówimy o wiązkach przewodzących zamkniętych. Wiązki zamknięte występują u roślin jednoliściennych.

Schemat budowy wiązek przewodzących. Wiązka przewodząca otwarta, wiązka przewodząca zamknięta. Łyko, miazga, drewno.Porównanie pierwotnej budowy korzenia i łodygi. Skórka, kora pierwotna, walec osiowy, łyko, drewno, miazga. Korzeń, łodyga.

Budowa i rola liścia

Liście służą do:

- wymiany gazowej,

- parowania (transpiracji),

- asymilacji dwutlenku węgla,

- magazynowania składników pokarmowych, np.: cebula,

- obrony, np.: u kaktusów,

- pułapki służące do łapania owadów,

- ochrony, np.: łuskowate liście ochraniające pączki.

Układ liści na łodydze nazywamy ulistnieniem. Ulistnienie może być:

- skrętoległe, np.: wierzba,

- okółkowe, np.: moczarka kanadyjska,

- naprzeciwległe, np.: pokrzywa.

Liść składa się z:

- blaszki liściowej,

- ogonka,

- unerwienia utworzonego przez wiązki przewodzące.

Budowa zewnętrzna liścia. Wierzchołek liścia, blaszka liściowa, brzeg blaszki, unerwienie, ogonek liściowy.Wewnętrzna budowa liścia. Skórka górna, miękisz palisadowy, chloroplasty, miękisz gąbczasty, wiązka przewodząca, przestwory międzykomórkowe, skórka dolna, aparat szparkowy.

Ze względu na liczbę blaszek liściowych wyróżniamy:

- liście pojedyncze, np.: u klonu, lipy;

- liście złożone, np.: u jarzębiny, kasztanowca.

Blaszka liściowa jest zbudowana z tkanek:

- tkanka okrywająca (skórka);

- tkanka miękiszowa: miękisz palisadowy i gąbczasty;

- tkanka przewodząca: łyko i drewno;

- tkanka wzmacniająca.

W skórce dolnej znajdują się aparaty szparkowe, które ułatwiają wymianę gazową i parowanie wody (transpirację).

Budowa kwiatu

Kwiat jest skróconym pędem, służącym do rozmnażania płciowego. W kwiatach znajdują się męskie organy rozrodcze - pręciki z pyłkiem i żeńskie organy rozrodcze - słupki z zalążkami. Oprócz pręcików i słupków w kwiatach wyróżniamy okwiat złożony z kielicha i korony. Spełnia on funkcje ochronne i przywabia owady.

Budowa kwiatu. Pręcik (główka pręcika, nitka pręcika), słupek (znamię, szyjka, zalążnia), okwiat (płatki korony, działki kielicha, dno kwiatowe).

- okwiat: płatki korony i działki kielicha;

- działki kielicha: są zielone, ochraniają kwiat;

- płatki korony: są barwne i wydzielają zapach, wabią owady, ochraniają pręciki i słupki;

- pręciki: jest ich wiele, każdy z nich składa się z nitki i główki, główka posiada dwa pylniki, z których każdy ma dwa woreczki pyłkowe wypełnione ziarnami pyłku, w nich znajdują się komórki rozrodcze męskie (plemnikowe);

- słupek: znajduje się w środku kwiatu, a powstaje ze zrośnięcia się owocolistków, składa się ze znamienia, które przechodzi w szyjkę, a następnie w rozszerzoną dolną część - zalążnię. W zalążni znajduje się zalążek z woreczkiem zalążkowym, a w nim komórka rozrodcza żeńska (komórka jajowa).

Rozróżniamy kwiaty:

- obupłciowe - zawierające słupki i pręciki (np.: tulipan, wiśnia)

- rozdzielnopłciowe - mające oddzielne kwiaty męskie z pręcikami i kwiaty żeńskie ze słupkami (np.: leszczyna, wierzba).

Kwiaty mogą występować pojedynczo, jak u tulipana, lub mogą być skupione i tworzyć kwiatostany.

Rodzaje kwiatostanów. Kłos (żyto), baldach (marchew), grono (porzeczka), koszyczek (słonecznik), główka (koniczyna).

Owoce i nasiona

Owoc jest organem charakterystycznym tylko dla roślin okrytonasiennych. Rozwija się po zapyleniu i zapłodnieniu z zalążni słupka, czasem bierze udział też dno kwiatowe, np.: u jabłka, gruszki.

Owoc składa się z:

- owocni (rozrośniętej ściany zalążni),

- nasion.

Nasienie jest organem przetrwalnikowym roślin nasiennych, służy do rozsiewania, składa się z:

- zarodka (zawiązek nowej rośliny),

- bielma lub liścieni (materiał zapasowy dla zarodka),

- łupiny (zabezpiecza przed uszkodzeniem, wyschnięciem).

Nasienie fasoli (materiał zapasowy gromadzony jest w liścieniach). Zarodek (zawiązek pędu, zawiązek korzenia).

Owoce i nasiona mogą rozsiewać się:

- samoczynnie, np.: niecierpek,

- przez wiatr, np.: klon, mniszek lekarski,

- przez zwierzęta, np.: łopian,

- przez człowieka,

- przez wodę, np.: kokos, lilia wodna.

Do kiełkowania nasion potrzeba:

- wilgoci,

- odpowiedniej temperatury,

- właściwego podłoża.

Zobacz podobne opracowania

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.