Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek
Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG
Autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A Sabak, D. Stopka, A Szostak, D. Pietrzyk, A. Popławska, E. Seweryn, M. Zagnińska, J. Paciorek, E. Lis, M. D. Wyrwińska, A Jaszczuk, A Barszcz, A. Żmuda, K. Stypinska, A Radek, J. Fuerst, C. Hadam, I. Kubowia-Bień, M. Dubiel, J. Pabian, M. Lewcun, B. Matoga, A. Nawrot, S. Jaszczuk, A Krzyżek, J. Zastawny, K. Surówka, E. Nowak, P. Czerwiński, G. Matachowska, B. Więsek, Z. Daszczyńska, R. Całka
Zgodnie z regulaminem serwisu www.opracowania.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora jest niedozwolone.
Skorupa ziemska zbudowana jest ze skał, na których znajduje się warstwa gleby. Skały to naturalny składnik skorupy ziemskiej, złożony z kilku minerałów lub tworzony przez jeden minerał. Minerały tworzą kryształy o różnej wielkości.
Zapamiętaj!
Minerał - naturalny składnik skorupy ziemskiej jednorodny w swoim składzie, np. sól kamienna.
Rodzaje skał
| Skały lite zbudowane z minerałów silnie ze sobą spojonych. | granit - twarda skała ziarnista zbudowana z kolorowych minerałów miki, szarego kwarcu, białego skalenia, cała skała ma kolor szary, szarozielony lub szaroróżowy |
| piaskowiec - spojone silnie ziarna piasku, ma kolor kremowy, czerwony, żółty | |
| wapienie - zbudowane ze szczątków zwierząt, miękka skała barwy białej, kremowej lub żółtej | |
| Skały zwięzłe są mało spoiste. | less - zbudowany z bardzo drobnych ziarenek kwarcu, kolor od żółtokremowego do szarożółtego |
| Skały zwięzłe są mało spoiste. | ił - zbudowana z drobnych ziaren mniejszych od piasku, bardzo mocno sklejonych ze sobą, kolor od żółtokremowego do szarożółtego |
| glina - zbudowana z ziaren o różnych rozmiarach, pod wpływem wody staje się bardzo miękka i plastyczna, ma kolor żółty lub czerwonawy | |
| Skały luźne zbudowane są z okruchów skalnych, które nie są ze sobą spojone. | żwir - składa się z luźnych zaokrąglonych ziaren, grubszych niż piasek, zawiera różne minerały, mają różne kolory. |
| piasek - luźne, małe ziarna (okruchy skalne), ma kolor szary, szarozielony lub szarożółty |
Skały dzielimy ze względu na miejsce powstawania.
Skały mogą być przepuszczalne dla wody, m.in. piasek i żwir i nieprzepuszczalne: granit, bazalt, piaskowiec.
Wykorzystanie skał:
- w budownictwie (piasek, żwir, wapień),
- na pomniki, na posadzki (granit, bazalt, marmur).
Gleba jest to górna warstwa skorupy ziemskiej złożona z okruchów skał, powietrza, wody, roślin, zwierząt i ich obumarłych szczątków. Występuje bezpośrednio na skałach.
Powstawanie gleby:
- skały kruszą się pod wpływem działania temperatury, wody, wiatru;
- pojawiają się organizmy pionierskie: porosty, mchy i drobne zwierzęta;
- organizmy żywe obumierają, tworzy się żyzna warstwa gleby czarno zabarwionej - próchnicy;
- stopniowo warstwa próchnicy zwiększa się i pojawiają się organizmy o większych wymaganiach.
Od ilości próchnicy zależy żyzność gleby, ponieważ jest ona bogata w sole mineralne. Mamy bardzo wiele rodzajów gleby, określamy je na podstawie barwy oraz budowy.
Mieszkańcy gleby:
- dżdżownice: drążą korytarze, gdzie wchodzi woda i powietrze, zjadają obumarłe szczątki organiczne i wydalają odchody wzbogacając glebę w sole mineralne,
- kret,
- turkuć podjadek,
- larwy - pędraki chrabąszcza majowego,
- bakterie,
- grzyby,
- osy, mrówki, które w glebie budują swoje gniazda,
- kopią nory nornik, królik, chomik, lis, mysz polna.
Rodzaje gleb
Proces glebotwórczy przebiega zależnie od różnych czynników, m.in. klimatu i rodzaju skał. W związku z tym mamy rozmaite gleby, a każda ma charakterystyczny profil glebowy.
Większość naszych gleb powstała z piasków, glin i iłów.
Na obszarze Polski występują:
- gleby bielicowe - mały poziom próchnicy, mało urodzajne, rosną na nich bory świerkowe i sosnowe;
- gleby brunatne - są żyźniejsze, mają więcej próchnicy i związków mineralnych, powstają pod wpływem lasów liściastych;
- czarnoziemy - zawierają dużo próchnicy, są bardzo urodzajne;
- czarne ziemie - bardzo urodzajne, powstały na miejscu jezior i bagien;
- rędziny - blisko pod powierzchnią ziemi skał wapiennych, najbardziej urodzajne gleby w kraju.
- mady rzeczne - powstały z mułów naniesionych przez rzeki i osadzonych w ich dolinach i u ujścia rzek, urodzajne.
Mamy jeszcze gleby bagienne (torfowe) i górskie.
Pogłębiaj wiedzę w temacie: Podłoże
Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG
Autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A Sabak, D. Stopka, A Szostak, D. Pietrzyk, A. Popławska, E. Seweryn, M. Zagnińska, J. Paciorek, E. Lis, M. D. Wyrwińska, A Jaszczuk, A Barszcz, A. Żmuda, K. Stypinska, A Radek, J. Fuerst, C. Hadam, I. Kubowia-Bień, M. Dubiel, J. Pabian, M. Lewcun, B. Matoga, A. Nawrot, S. Jaszczuk, A Krzyżek, J. Zastawny, K. Surówka, E. Nowak, P. Czerwiński, G. Matachowska, B. Więsek, Z. Daszczyńska, R. Całka
Zgodnie z regulaminem serwisu www.opracowania.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora jest niedozwolone.
