Wybierz dział

Cywilizacje dalekiego i bliskiego wschodu - Mezopotamia

Cywilizacje dalekiego i bliskiego wschodu - Mezopotamia

Pierwsze zmiany w środowisku naturalnym dokonane przez człowieka miały miejsce w epoce neolitu. Wiązało się to z przejściem od gospodarki myśliwsko-zbierackiej do rolniczo-pasterskiej. Jednym z pierwszych terenów, na których człowiek przeszedł od koczowniczego do osiadłego trybu życia była Mezopotamia. Była ona położona między Eufratem i Tygrysem. Mezopotamię można było podzielić na część północną (surowszy klimat, niezbyt bujna roślinność, dostęp do bogactw naturalnych sprowadzanych z Azji Mniejszej) i południową (klimat tropikalny, bogata fauna i flora). Wzdłuż rzek uprawiano zboże, len czy palmy daktylowe. Udoskonalano narzędzia, hodowano zwierzęta. Głównym budulcem była glina. Zbudowano szeroko rozwinięty system irygacyjny (kanały doprowadzające wodę z Eufratu i Tygrysu na tereny pustynne).

W VI i V tysiącleciu p.n.e. pojawiły się pierwsze osady, które później przekształciły się w miasta: Ur, Uruk, Lagasz, Nippur.

Sumerowie (pochodzenie nieznane) byli pierwszymi twórcami cywilizacji na terenie Mezopotamii. Przybyli tam w IV tysiącleciu p.n.e. Sumerowie zbudowali pierwsze systemy irygacyjne, doprowadzili do rozkwitu rolnictwo Mezopotamii. Sumerowie nie zbudowali jednegopaństwa, ale wiele miast-państw, które rywalizowały ze sobą. Sumerowie wynaleźli koło, a później także koło garncarskie. Używali narzędzi metalowych, do produkcji których wykorzystywali miedź. Trudnili się także handlem. W poł. III tys. p.n.e. Sumerowie zostali podbici przez Akkadyjczyków, którzy nie zniszczyli kultury przegranych, rozwijając ją. Kolejna fala migracji, tym razem w pocz. II tys. p.n.e. semickich Amorytów, doprowadziła do ostatecznego upadku Sumerów i powstania (w XIX w. p.n.e.) nowej potęgi w Mezopotamii, państwa zwanego Babilonią. Początkowo nie odgrywało ono większej roli politycznej. Twórcą największej potęgi babilońskiej był najbardziej znany władca tzw. państwa starobabilońskiego, król Hammurabi (panujący od ok. 1728 r. p.n.e. do ok. 1686 r. p.n.e.). Prowadził z sąsiadami liczne, zwycięskie wojny - opanował południową Mezopotamię, przeszedł do historii jako kodyfikator prawa. Kodeks Hammurabiego ma wielkie znaczeniedla historyków. Pozwala poznać normy życia społecznego, a także życie codzienne ówczesnych mieszkańców Mezopotamii. W kodeksie została wprowadzona zasada równorzędnej kary dla przestępcy - oko za oko, ząb za ząb.

Państwo było:

Kodeks prawny Hammurabiego ukazuje stosunki panujące w państwie. Społeczeństwo monarchii babilońskiej było podzielone na grupy - wolnych, tzw. pośrednich, i niewolników, których dostarczały wojny. Największą ich liczbę posiadał król (służba w pałacu). Niewolnikiem można było zostać za długi. Właścicielem ziemi byli król i możni. Urzędnicy, jako wynagrodzenie, otrzymywali działki ziemi. Chłopi otrzymywali ziemię w dzierżawę, płacili wysokie daniny, pracowali przy budowie i utrzymaniu kanałów irygacyjnych, zobowiązani byli do służby wojskowej.

Następcy Hammurabiego nie potrafili utrzymać pozycji państwa. Około 1530 r. p.n.e. padło łupem Kasytów, a następnie zostało opanowane przez władców asyryjskich. Utworzyli oni kolejne potężne państwo na terenie Mezopotamii. Odbudowa państwa babilońskiego nastąpiła ok. 620 r. p.n.e., kiedy to król Nabopolassar pokonał Asyrię. Babilon odrodził się jeszcze za panowania Nabuchodonozora. Władca ten podbił m.in. miasta fenickie takie jak Tyr i Sydon, a także Jerozolimę.

Państwo asyryjskie rozwinęło się w II tysiącleciu p.n.e. w górnym biegu rzeki Tygrys wokół miasta Aszur. Wyróżniamy trzy okresy: Starego, Średniego i Nowego Państwa. Stare Państwo (XX-XIV w. p.n.e.) zostało podbite przez Hammurabiego. Średnie Państwo (XIV-X w. p.n.e.) to czas rozwoju i umacniania Asyrii. Nastąpił podbój Babilonii i Fenicji. Na końcowy okres Średniego Państwa przypada najazd semickich Aramejczyków. Odrodzenie Asyrii nastąpiło w X-VII w. n.e.) w okresie Nowego Państwa. Opanowało ono Babilon, Syrię, Izrael i Egipt. Największa ekspansja terytorialna miała miejsce za panowania króla Asurbanipala (VII w. p.n.e.). Po jego śmierci rozpoczął się proces uniezależnienia podbitych państw.

Do najważniejszych osiągnięć należy wynalezienie przez Sumerów pisma (koniec IV tysiąclecia p.n.e.). Było to pismo obrazkowe (składało się z piktografów). Z czasem zostało przekształcone w pismo ideograficzne czyli pojęciowe zwane klinowym. Pisano trzcinowym rylcem na miękkiej glinie. Najważniejszym zabytkiem pisma klinowego jest Epos o Gilgameszu. Również Sumerowie wykształcili stały system wag i miar. Jednostką długości był łokieć, a wagi talent równy ok. 30 kg. Zastosowali oni także system dziesiętny i sześćdziesiętny, stworzyli kalendarz oparty na cyklu Księżyca. Opracowali podstawy matematyki, geometrii, astronomii. Wynaleźli także brąz, zaś Hetyci (jeden z ludów Mezopotamii) jako pierwsi produkowali żelazo.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.