Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek
Pantałyk – co to znaczy?
Pewnie kojarzycie wyrażenie „zbić kogoś z pantałyku”. Oznacza pozbawienie tej osoby pewności siebie, zakłopotanie jej, sprawienie, że ktoś, kto miał przewagę i był wyżej od pozostałych, zostaje sprowadzony na ziemię. Ale czy zastanawialiście się kiedykolwiek, czym jest ten przysłowiowy pantałyk? Zrobiliśmy to za was i mamy odpowiedź, która może nie być do końca satysfakcjonująca. Otóż… nie wiadomo. Badacze nie są pewni pochodzenia tego określenia. Co ciekawe, wyraz ten występuje dzisiaj jedynie w tym związku frazeologicznym. Podobne określenie znajdziemy w językach: ukraińskim, rosyjskim i białoruskim. Również w tych krajach naukowcy mają problem z określeniem pochodzenia tego słowa.
Językoznawca prof. Marek Stachowski sugeruje, że pantałyk może być określeniem elementu końskiej uprzęży, który pomagała jeźdźcowi utrzymać równowagę.
Nocny marek - co to znaczy?
Nie jest tak, że osoby z imieniem Marek miały jakąś szczególną tendencję do późnego kładzenia się spać. Wtedy pisalibyśmy podczas dyktanda o nocnym Marku. Marek nie jest też żadną odmianą sowy, ani nietoperza, który grasował ciemną nocą po okolicy. Znaczenie tego powiedzenia pochodzi od „mary” – jak dawniej określano pokutującą duszę. Taka zmora (inne określenie mary) wysysała nocą krew śpiących. Inne określenie tego potwora to strzyga, którą pojawiła się na przykład w zbiorze opowiadań „Ostatnie życzenie” Andrzeja Sapkowskiego jako jeden z przeciwników wiedźmina Geralta. Kim okazała się naprawdę? Żeby się dowiedzieć, musicie przeczytać książkę. Naszym zdaniem warto!
Panewka – co to znaczy?
Znacie określenie „spalić na panewce”? Używane jest coraz rzadziej, jednak pewnie mieliście do czynienia z tym powiedzeniem. Oznacza, że jakieś plany albo działania się nie udały. Być może wasze plany poprawienia oceny „spaliły na panewce”, ale mamy nadzieję, że tak się nie stało!
No dobrze, ale czym jest wspomniana panewka? Jest to część broni palnej, połączona z otworem prowadzącym do lufy, czyli tak zwanym zapałem. Sypano na nią proch, który po zapaleniu przenosił ogień do ładunku miotającego. Dzięki temu broń odpalała, jednak nie działo się tak zawsze. Proch potrafił spalić się na wspomnianej panewce, przez co nie dochodziło do wystrzału.
Filip z konopi - co to znaczy?
Historia związana z tym przysłowiem jest podobna do tej z nocnym markiem, który wcale nie jest Markiem. Filipem (oprócz takich określeń jak tchórz, kusy, śpioch, czy ślepak) nazywano dawniej zająca szaraka. Te skoczne stworzenia występowały bardzo licznie w Polsce. Dziś przez wzrost liczebności polujących na nie lisów i wiele chorób, populacja tych skocznych ssaków znacząco się zmniejszyła. W przeszłości wokół domów i zagród sadzono konopie i wysokie trawy, w których mogły schować się zające przed psami. Są to zwierzęta bardzo płochliwe, dlatego nawet niewielki hałas powodował wyskakiwanie zajęcy (filipów) z konopi. To osobliwe zachowanie stało się zalążkiem jednego z najbardziej popularnych przysłów.
