Przejdź na stronę główną Interia.pl

Dąbrowska, Maria (1889-1965)

Urodziła się 6 X 1889 roku w Russowie koło Kalisza. Pochodziła z podupadłego ziemiaństwa. Jej ojciec, Józef Szumski, powstaniec 1863, był dzierżawcą majątków. Dąbrowska otrzymała staranne wykształcenie w prywatnych polskich szkołach w Kaliszu i w Warszawie (pensja Pauliny Hewelke). W latach 1908-1913 studiowała nauki przyrodnicze, socjologię i filozofię w Lozannie i w Brukseli. Działała wówczas w studenckim ruchu niepodległościowym. W czasie studiów poznała Edwarda Abramowskiego - wybitnego filozofa i socjologa, któremu poświęciła potem książkę. W 1911 wyszła za mąż za M. Dąbrowskiego - emigracyjnego działacza PPS. Od 1910 r. nadsyłała do „Zarania” i „Gazety Kaliskiej” artykuły i sprawozdania. W 1913 była stypendystką w Londynie. Po uzyskaniu doktoratu z nauk przyrodniczych w 1915 r. powróciła do Polski i rozpoczęła współpracę z ruchem ludowym i niepodległościowym - współdziałała z pismami „Społem”, „Wspólna Sprawa”, „Polska Ludowa”. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pracowała w Ministerstwie Rolnictwa (1918-1924), biorąc udział w organizowaniu oświaty na wsi, ruchu spółdzielczego. Związała się też z ZZLP i PenClubem. Na znak protestu wobec ograniczania swobód obywatelskich i metod stosowanych wobec więźniów politycznych odmówiła w 1935 roku przyjęcia Złotego Wawrzynu PAL, a w 1937 i 1938 członkostwa PAL. Praktycznie od 1917 roku związana na stałe z Warszawą, tu przeżyła okupację hitlerowską i powstanie warszawskie. Po II wojnie światowej współpracowała z ZLP i Pen-Clubem oraz Światową Radą Pokoju. Otrzymała liczne wyróżnienia: państwową nagrodę literacką (1934 i 1955), nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek (1925), doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego (1957). Zmarła 19 V 1965 roku, pochowana w Alei Zasłużonych Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie.

Za debiut literacki Dąbrowskiej można uznać jej „nowelki” wydrukowane w „Gazecie Kaliskiej” w 1904 roku. Prawdziwym debiutem pisarskim były opowiadania w zbiorze Dzieci ojczyzny (1918) i Gałąź czereśni (1922), natomiast pierwszą prawdziwie dojrzałą książką były nowele Uśmiech dzieciństwa (1923), w których pisała o dzieciach i zwierzętach. Nie jest to jednak świat fantastyki dziecięcej, lecz realistyczny obraz codziennego dnia, pełen kłopotów i problemów. Dziecko zostało tu potraktowane jako równorzędny partner dorosłych. Sukcesem stał się kolejny tom opowiadań Ludzie stamtąd (1926) ukazujący środowisko wiejskiej biedoty. Sławę pisarską Dąbrowskiej ugruntowało wydanie w 1932 r. dwóch pierwszych tomów Nocy i dni (ich pierwszą wersję drukowano w „Kobiecie Współczesnej” w latach 1928-29 jako Domowe progi). Następne tomy (III i IV), nieco różniące się sposobem narracji, wydano w latach 1933-34. Kolejne tomy opowiadań to Znaki życia (1938), w których występują niektóre postaci z Nocy i dni i Gwiazda zaranna (1955). Nową próbą spojrzenia na losy polskiej inteligencji miała być nie dokończona powieść Przygody człowieka myślącego (1970). W dorobku Dąbrowskiej znajdują się jeszcze dwa dramaty Geniusz sierocy (1938) i Stanisław i Bogumił. Dramat wysnuty z dziejów XI wieku (1946) - o zatargu króla Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem, szereg pism krytyczno-literackich i filozoficzno-społecznych, przekłady z literatury rosyjskiej i angielskiej oraz niedawno udostępnione Dzienniki.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.