Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz dział

Polacy i sprawa polska w czasie I wojny światowej

Międzynarodowe znaczenie sprawy polskiej

14 sierpnia 1914 r. - Odezwa do Polaków naczelnego wodza armii rosyjskiej, wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza - Rosja zapowiadała zjednoczenie wszystkich ziem polskich w ramach imperium rosyjskiego. W związku z tym w Warszawie powstał Komitet Narodowy Polski. Był on przedstawicielstwem polskich partii politycznych i grupy polityków bezpartyjnych, uważał się za reprezentanta społeczeństwa polskiego wobec Rosji i państw ententy, prezesem KNP był Roman Dmowski. W 1915 roku KNP przeniósł się do Piotrogrodu, a później na zachód Europy. Prawdziwym celem Rosjan było jednak przyciągnięcie Polaków do armii rosyjskiej, dlatego odezwa nie wywołała szerszego oddźwięku w społeczeństwie.

Lata 1914-1917 - Francja i Anglia uważały, że sprawa Polski jest wewnętrzną sprawą Rosji. Francja jednak w 1917 r. uznała Komitet Narodowy Polski za reprezentację polityczną Polski (w lutym 1918 r. Komitet otrzymał władzę zwierzchnią nad Armią Polską).

5 listopada 1916 r. - Dwaj gubernatorzy, niemiecki i austriacki, stojący na czele władz okupacyjnych w Królestwie Polskim ogłosili w Warszawie (okupacja niemiecka) i Lublinie (okupacja austriacka) akty w imieniu cesarzy niemieckiego i austriackiego. Obiecywano utworzenie państwa polskiego z ziem „panowaniu rosyjskiemu wydartych” i to po okrojeniu ich na rzecz obu mocarstw. Państwo to miało być dziedziczną monarchią, całkowicie podporządkowaną polityce i interesom Niemiec i Austro-Węgier. W konsekwencji 15 listopada w Warszawie powstała Rada Narodowa, która skupiała wszystkich polityków gotowych do współpracy z państwami centralnymi. W grudniu utworzono Tymczasową Radę Stanu, która miała pełnić funkcję rządu. Część polityków była jednak przeciwna angażowaniu się Polaków po stronie państw centralnych. Rok później, jesienią 1917 r. na okupowanych ziemiach dawnego zaboru rosyjskiego Niemcy i Austro-Węgry utworzyły Radę Regencyjną. Do czasu powołania króla miała ona stanowić najwyższą władzę w Królestwie Polskim (była całkowicie uzależniona od władz niemieckich).

27 marca 1917 r. - Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich wydała odezwę, w której uznała prawo Polski do całkowitej niepodległości.

30 marca 1917 r. - Rząd Tymczasowy opublikował odezwę, w której pisał m.in.: Naród rosyjski, który zrzucił jarzmo, przyznaje bratniemu narodowi polskiemu pełne prawo stanowienia o swoim losie z własnej woli. Połączone z Rosją za pomocą wolnej unii militarnej państwo polskie tworzyć będzie mocny wał przeciw naciskom mocarstw centralnych na narody słowiańskie”.

W styczniu 1918 r. - prezydent Stanów Zjednoczonych, Thomas Woodrow Wilson w orędziu do Kongresu mówił: „Powinno być utworzone niepodległe państwo polskie, które powinno obejmować ziemie zamieszkane przez ludność bezsprzecznie polską i mieć zapewniony wolny i bezpieczny dostęp do morza” (13 punkt orędzia).

Upadek caratu zachęcił państwa koalicji do działania w sprawie Polski. Jesienią 1917 roku Francja, Anglia i Włochy uznały Komitet Narodowy Polski, na czele którego stanął Roman Dmowski, działający w Szwajcarii a później w Paryżu, za przedstawiciela interesów narodu polskiego na Zachodzie. W 1917 roku, po długim okresie milczenia, sprawa polskich dążeń narodowych znów pojawiła się na arenie polityki międzynarodowej.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.