Wybierz dział

Zmierzch średniowiecza - unie Polski z Litwą

Zmierzch średniowiecza - unie Polski z Litwą

Koniec XIV w. przyniósł zawarcie związku polsko-litewskiego. Przez ponad 150 lat istnienia unii personalnej polsko-litewskiej związek przechodził różne okresy - zbliżenie, zacieśnienie, rozluźnienie aż do zerwania włącznie. Źródeł tego należy szukać w dążeniach Litwinów do zachowania całkowitej suwerenności i odrębności prawno-ustrojowej (wielki książę Witold). Z kolei dążenia polskie szły w innym kierunku - inkorporowania ziem Litwy do Korony, zdobycia wielkich ziem litewskich, które można by było zająć, zagospodarować i osiągnąć wielkie zyski.

Rok - unia - władca Postanowienia - konsekwencje
1385, krewska (Krewo, Litwa)
w. ks. lit. Jagiełło, dokument stwarzał warunki unii personalnej) Kraków 1386 małżeństwo z Jadwigą i koronacja
Chrzest katolicki i akcja chrystianizacji Litwy, przyłączenie (applicare) Litwy do Korony, przywrócenie utraconych ziem Koronie, zapłata Wilhelmowi za zerwane zaręczyny z Jadwigą, uwolnienie jeńców polskich, przeniesienie skarbca wielkoksiążęcego do Krakowa.
1401, wileńsko-radomska
Władysław Jagiełło, książę Witold
Po faktycznym zerwaniu unii przez Witolda (1398, obwołany wielkim księciem) i pokonaniu wojsk litewskich nad Worsklą w walkach z Tatarami (1399) konieczność zbliżenia – Witold dożywotnim wielkim księciem litewskim, (Jagiełło jako supremus dux – książę najwyższy).
1413, horodelska (Horodło)
jw.
Zachowana odrębność Litwy – wielki książę ustanawiany przez króla za radą panów litewskich i koronnych, wspólne zjazdy litewsko-polskie rozstrzygają o wspólnych sprawach, 47 rodzin polskich przypuściło do swoich herbów litewskie rodziny bojarów katolickich, utworzenie na Litwie urzędów na wzór polski, przywileje dla katolickich bojarów litewskich.
1432-1434 grodzieńska Po śmierci Witolda (1430) doszło do walk o władzę między Świdrygiełłą a Zygmuntem Korybutowiczem, który uzyskał poparcie polskie za cenę nowej unii – po śmierci Zygmunta Litwa powróci do Jagiełły i jego synów, wyrzekł się starań o koronę dla Litwy, wspólny wybór w. ks. przez panów litewskich i koronnych.
1440-1447, Kazimierz Jagiellończyk Wyjazd na Litwę księcia Kazimierza (młodszego brata króla Władysława Warneńczyka) jako namiestnika – jego wybór na wielkiego księcia przez panów litewskich – formalne zerwanie unii.
1447, do 1569 Objęcie tronu polskiego przez księcia Kazimierza Jagiellończyka – dba o zachowanie samodzielności Litwy i odrębności ustrojowej od Korony, odnowienie unii personalnej – każdorazowy wybór na tron polski władców litewskich.
1492, Jan Olbracht Po śmierci Kazimierza Jagiellończyka osobny wybór Jana Olbrachta na króla, a Aleksandra na w. ks. litewskiego – formalne zerwanie unii.
1501, piotrkowsko-mielnicka
Aleksander
Klęska wojsk litewskich w bitwie z Moskwą w 1500 r. pod Wiedroszą – argument za zacieśnieniem unii – wspólny i wspólnie wybierany władca dla Litwy i Korony, wspólny sejm i pomoc wojskowa; dokument nie wszedł w życie (Litwini nie potwierdzili).
1 lipca 1569, lubelska
Zygmunt August
Ruch egzekucyjny szlachty w Koronie stawiał sobie za cel faktyczne połączenie państw, lata 60-te to reformy administracyjne i ustrojowe na Litwie (1566 – sejmiki powiatowe, sądy ziemskie, województwa), zbliżenie ustrojowe z Koroną; mimo weta części bojarów litewskich w Lublinie, na wspólnym sejmie, uchwalono unię realną (rzeczywistą) – Zygmunt August (dziedziczny władca Litwy) przelał prawa na Koronę, inkorporował do Korony: Wołyń, Bracławszczyznę, Kijowszczyznę i Podlasie, połączenie państw na zasadzie równości – państwo federacyjne – wspólny władca, wspólny wybór, wspólna polityka zagraniczna, wspólny parlament, oddzielne urzędy, kancelarie, administracja, skarb i wojsko – Rzeczpospolita Obojga Narodów.

 

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.