Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz dział

Zróżnicowanie współczesnych procesów urbanizacyjnych

Zróżnicowanie współczesnych procesów urbanizacyjnych

Podstawową wielkością obrazującą zaawansowanie procesów urbanizacyjnych jest współczynnik (wskaźnik) urbanizacji. Jest to procentowy udział ludności miejskiej w stosunku do ogółu ludności określonego obszaru (państwa, regionu, województwa, powiatu). Na świecie wielkość tego współczynnika jest bardzo zróżnicowana.

Współczynnik urbanizacji w wybranych państwach

Państwo Współczynnik urbanizacji
Belgia 97,4
Kuwejt 96,1
Martynika 95,2
Katar 92,9
Polska 61,8
Papua-Nowa Gwinea 17,6
Kambodża 17,5
Burkina Faso 16,9
Etiopia 15,9
Malawi 15,1

Widoczna jest wyraźna zależność tego współczynnika od poziomu rozwoju gospodarczego państwa. Najwyższe wartości osiąga on w państwach wysoko rozwiniętych (Wielka Brytania, Niemcy, USA), a najniższe w słabo rozwiniętych państwach Afryki i Azji, w gospodarce których dominuje rolnictwo.

W geografii osadnictwa wyróżnia się 4 fazy procesów urbanizacyjnych:

- urbanizacja - cechująca się wzrostem koncentracji ludności w miastach, a następnie aglomeracjach miejskich. Koncentracja ludności związana jest z rozwojem przemysłu, usług oraz infrastruktury technicznej;

- suburbanizacja - charakteryzująca się odpływem ludności z centralnych obszarów aglomeracji miejskich na ich peryferia;

- dezurbanizacja - w fazie tej ludność odpływa również z obszarów peryferyjnych na tereny jeszcze bardziej oddalone. Dzieje się tak wtedy, gdy przemysł przestaje być główną funkcją miastotwórczą, a stają się nią usługi;

- reurbanizacja - zachodzi wyłącznie w krajach wysoko rozwiniętych. Nie zwiększa się już wtedy współczynnik urbanizacji, ale powstają rozległe obszary zurbanizowane (megalopolis) i upowszechnia się miejski styl życia.

Na różnych kontynentach odmiennie przebiegały procesy urbanizacyjne. W związku z tym można wymienić cztery typy przebiegu tych procesów:

Typ europejski - pierwsze miasta powstawały jako miejsca wymiany towarów. Najczęściej działo się to przy szlakach komunikacyjnych, na pograniczu krain o odmiennych cechach środowiska przyrodniczego. Dzięki temu można było dostarczać różnorodne produkty podlegające wymianie handlowej. Zazwyczaj miasta te pełniły również funkcje administracyjne. W XIX wieku głównym czynnikiem miastotwórczym stał się przemysł, a następnie transport i usługi. Wokół dawnych centrów urbanistycznych tworzyły się nowe dzielnice - miasta się rozrastały. W miejscach wydobycia surowców mineralnych powstawały konurbacje. Obecnie wiele miast Europy przeżywa fazę dezurbanizacji.

Typ kolonialno-europejski - dominuje w krajach wysoko rozwiniętych zamieszkanych przez ludność pochodzenia europejskiego (USA, Kanada, Australia, Nowa Zelandia). Miasta tam powstałe nie mają wielowiekowej tradycji. Zalążkami miast były miejsca koncentracji ludności napływającej z Europy, dlatego najczęściej były to wybrzeża. Miasta powstawały na terenach o dobrych warunkach przyrodniczych. Podobnie jak w Europie głównym czynnikiem miastotwórczym prowadzącym do rozrostu miast był przemysł, a następnie transport i usługi. Współczynnik urbanizacji jest duży. Właśnie ten typ urbanizacji wytworzył ogromne struktury miejskie - megalopolis. Mimo to w Kanadzie i Australii istnieją obszary prawie bezludne, pozbawione sieci miejskiej.

Typ japoński - występuje w państwach wysoko rozwiniętych zamieszkanych przez ludność inną niż europejska (Japonia, Hongkong, Singapur). Miasta posiadają wielowiekową tradycję, ale szczególnie intensywnie rozwijały się dopiero w XX wieku. Głównym czynnikiem miastotwórczym był przemysł, a następnie usługi. Również w tym typie powstają rozległe konurbacje, a w Japonii - megalopolis.

Typ urbanizacji państw rozwijających się - ogromny rozwój wielkich miast nastąpił w drugiej połowie XX wieku. Miasta te przyciągają rzesze ubogiej ludno ści wiejskiej, poszukującej pracy. Prowadzi to do powstawania wokół miast dzielnic nędzy - slumsów, w których panuje ogromne bezrobocie i przestępczość. Slumsy z reguły nie posiadają elementarnej infrastruktury komunalnej, takiej jak wodociągi i kanalizacja.

Zobacz podobne opracowania

  • Liceum
  • Geografia
  • Geografia świata
  • Liceum
  • Geografia
  • Geografia świata
  • Liceum
  • Geografia
  • Geografia świata
  • Liceum
  • Geografia
  • Geografia świata
  • Liceum
  • Geografia
  • Geografia świata

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.