Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Wzajemne stosunki między populacjami - stosunki antagonistyczne

Wzajemne stosunki między populacjami - Stosunki antagonistyczne

Stosunki antagonistyczne

Do stosunków antagonistycznych, czyli negatywnych zaliczamy: pasożytnictwo, drapieżnictwo, konkurencję.

Typ oddziaływania Wynik oddziaływania Przykłady
rośliny zwierzęta
Pasożytnictwo Pasożyt żyje kosztem gospodarza i działa na jego szkodę, ponieważ inaczej nie może utrzymać się przy życiu. Śmierć żywiciela w większości oznacza śmierć pasożyta. huba, kanianka (czerpią składniki pokarmowe z roślin, na których żyją) pasożyty zewnętrzne: pchły, kleszcze, pijawki (odżywiają się krwią swoich żywicieli); pasożyty wewnętrzne: tasiemiec, glista ludzka (pobierają składniki pokarmowe z jelita żywiciela)
Drapieżnictwo Drapieżca chwyta, zabija i zjada osobnika innego gatunku. Wykazuje również wiele cech budowy ułatwiających mu zdobywanie pokarmu. Ofiary drapieżcy natomiast wykształcają wiele cech służących do obrony, np.: skoczne nogi zająca, kolce jeża, barwy ochronne. rosiczka, dzbanecznik (łapią owady) lew, kot, pająk
Konkurencja Najostrzej zaznacza się między osobnikami tego samego gatunku lub blisko spokrewnionymi, np.: szczur wędrowny i szczur śniady. Gatunki walczą o pokarm, miejsce do lęgu, wodę, dominację w stadzie, światło. perz i inne chwasty, sosny w lesie pasikoniki, krowy, kozy (odżywiają się wspólnym pokarmem, np.: roślinami na łące)

Zapamiętaj!

Allelopatia - korzystne lub niekorzystne oddziaływanie roślin na siebie.

Korzenie roślin wydzielają do gleby substancje, które mogą działać hamująco na rozwój innych roślin. Mówimy wtedy o allelopatii hamującej, np.: gryka lub gorczyca hamuje rozwój perzu, buraki posadzone na polu po kapuście gorzej rosną. W przypadku allelopatii dodatniej niektóre rośliny działają na siebie korzystnie, np. groch dobrze rośnie na polu, gdzie wcześniej uprawiano ziemniaki lub buraki cukrowe.

Zjawisko allelopatii ma duże znaczenie w rolnictwie ekologicznym, gdyż pomaga rolnikom zwiększyć plony przez właściwy dobór roślin uprawianych w kolejnych latach po sobie.

Różnice między pasożytnictwem a drapieżnictwem
Pasożyt Drapieżca
1. Mniejszy od żywiciela. 1. Większy od swojej ofiary (gdy jest mniejszy, poluje stadnie).
2. Żyje kosztem jednego organizmu, często osłabiając go. 2. Zabija wiele innych organizmów.
3. Związany jest z jednym gatunkiem i swą budową, często uproszczoną, dostosowany do budowy żywiciela. 3. Poluje na wiele gatunków.

Każdy organizm żywy wykształca odpowiednie cechy, które umożliwiają mu przystosowanie się do danego trybu życia.

Cechy umożliwiające tasiemcowi uzbrojonemu prowadzenie pasożytniczego trybu życia:

a) haczyki i przyssawki ułatwiają przyczepianie się do ścianek jelita;

b) oskórek pokrywający ciało zabezpiecza przed działaniem soków trawiennych wytwarzanych przez żywiciela;

c) spłaszczone ciało umożliwia lepsze ulokowanie się wewnątrz jelita;

d) pobieranie pokarmu całą powierzchnią ciała;

e) obojnactwo i samozapłodnienie umożliwia wyprodukowanie dużej ilości zapłodnionych jaj, a tym samym zachowanie gatunku.

Cechy kota, umożliwiające prowadzenie przez niego drapieżnego trybu życia:

a) rozszerzanie i zwężanie źrenicy w oku umożliwia polowanie w nocy;

b) silne i ostre kły służą do chwytania i uśmiercania ofiary;

c) ostre pazury służą do łapania i przytrzymywania zdobyczy;

d) zdolność chowania pazurów umożliwia cichy sposób chodzenia;

e) wąsy czuciowe zapewniają doskonałą orientację w terenie;

f) bardzo dobry węch i słuch są pomocne w wyszukiwaniu zdobyczy;

g) ogon stabilizuje ciało w czasie skoku.

Cechy zająca umożliwiające mu obronę przed wrogiem:

a) długie małżowiny uszne zapewniają doskonały słuch;

b) skoczne tylne kończyny ułatwiają ucieczkę;

c) szare futerko stanowi formę maskowania się;

d) duża czujność;

e) kopanie nor w ziemi umożliwia schronienie się oraz bezpieczne wychowywanie potomstwa.

Cechy owcy umożliwiają pobieranie pokarmu roślinnego:

a) ruchliwe wargi do skubania roślin;

b) mocne zęby przedtrzonowe i trzonowe służące do rozcierania pokarmu;

c) dobry węch;

d) żołądek złożony z kilku części, w którym występują bakterie i pierwotniaki (przykład symbiozy) ułatwiające trawienie celulozy.

Obrona roślin przed zjedzeniem:

a) kolce, ciernie,

b) parzące włoski,

c) trujące właściwości, działa szczególnie na układ nerwowy,

d) naśladowanie, „kamuflaż” (upodobnienie do innych gatunków).

Przykłady zwierząt konkurujących o ten sam pokarm:

a) żaba (bocian, szczupak, zaskroniec, lis)

b) mysz (lis, myszołów, zaskroniec, sowa, jastrząb)

Wziąwszy pod uwagę interesy populacji atakowanych, należy stwierdzić, że mimo niekorzystnego oddziaływania pasożytów czy drapieżników, w przyrodzie bywa zachowana równowaga, tj. utrzymanie stałego poziomu liczebności organizmów. Dzieje się tak, ponieważ z populacji usuwane są osobniki mało odporne, gorzej przystosowane i słabe. One to bowiem giną w konkurencyjnej walce o pokarm czy miejsce.

Zapamiętaj!

Konkurencja wewnątrzgatunkowa prowadzi do:

- różnicowania się wielkości osobników;

- zwiększenia śmiertelności w populacji;

- eliminacji osobników chorych i słabych.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.