Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Powstanie Listopadowe

Wojna z Rosją w 1831 roku

Ważniejsze bitwy

Data Miejsce Polski dowódca Skutki
14 II pod Stoczkiem gen. J. Dwernicki zwycięstwo Polaków
17 II pod Dobrem gen. J. Z. Skrzynecki zwycięstwo Polaków
19/20 II pod Wawrem gen. F. Żymirski duże straty Rosjan
24/25 II pod Białołęką gen. J. Krukowiecki zwycięstwo Polaków
25 II pod Grochowem gen. J. Chłopicki brak rozstrzygnięcia
31 III pod Wawrem gen. M. Rybiński zwycięstwo Polaków
31 III pod Dębem Wielkim płk. L. Bogusławski zwycięstwo Polaków
10 IV pod Iganiami gen. J. Prądzyński zwycięstwo Polaków
26 V pod Ostrołęką gen. J. Z. Skrzynecki klęska Polaków
6, 7 IX obrona Woli gen. J. L. Sowiński klęska Polaków
obrona Warszawy gen. J. Krukowiecki źle przygotowana obrona — kapitulacja miasta

Armia rosyjska w liczbie 115 tysięcy żołnierzy i wyposażona w 350 dział od razu kierowała się na Warszawę. Królestwa miało bronić polskie wojsko liczące 56 tysięcy żołnierzy i mające do dyspozycji 140 dział.

Ofensywne poczynania Rosjan przyhamowały trochę zwycięskie dla Polaków bitwy z mniejszymi ugrupowaniami carskiej armii pod Stoczkiem, Dobrem, Wawrem, Białołęką. Mimo tych sukcesów wojska rosyjskie przez cały czas operowały w pobliżu stolicy. Decydujące znaczenie dla tego pierwszego etapu wojny miała bitwa pod Grochowem. 25 lutego w tej największej w czasie powstania listopadowego rozgrywce 60--tysięczna armia rosyjska zmagała się z 40 tysiącami polskich żołnierzy, którymi dowodził gen. Józef Chłopicki. Największy dramat rozgrywał się w obrębie niewielkiego lasu nazywanego Olszynką Grochowską. Tam znalazło swoje pozycje obronne lewe skrzydło polskiej armii, które w ciągu dnia pięciokrotnie z wielką zaciekłością atakowały duże siły rosyjskie. Do lasku wtargnęli Rosjanie. Niezrażony tym generał Chłopicki sam stanął na czele grenadierów i poprowadził ich do skutecznego kontrataku. Przy kolejnym piątym uderzeniu Polacy musieli ustąpić. Ranny został gen. Chłopicki. Zarysowała się wyraźna przewaga Rosjan, ale o zmierzchu bitwa została przerwana. Rosjanom nie udało się tym razem rozgromić polskiej armii. Poza tym ponieśli w tej walce tak duże straty (9000 żołnierzy rosyjskich i 7000 Polaków), że nie byli w stanie od razu zaatakować Warszawy.

Po parotygodniowej przerwie w walce to Polacy w dniu 31 marca podjęli działalność ofensywną w nadziei, że uda im się wyprzeć Rosjan z terenu Królestwa. Zwycięstwa pod Wawrem, Dębem Wielkim i Iganiami zdawały się to potwierdzać. W dodatku powstańcze działania rozprzestrzeniły się poza granice Królestwa, obejmując swoim zasięgiem będące pod rosyjskim panowaniem ziemie litewskie.

Jednak w maju 1831 roku sytuacja uległa bardzo niekorzystnej dla Polaków zmianie. 26 V armia carska rozgromiła w bitwie pod Ostrołęką zgromadzone tam wojsko polskie.

W czerwcu dobiegło końca powstanie na Litwie. 26 VI Rosjanie pobili tam polskie oddziały w bitwie pod Górami Ponarskimi.

Latem armia rosyjska przeszła na lewy brzeg Wisły, szykując się powoli do ostatecznego szturmu Warszawy. 5 IX 80 tysięcy rosyjskich żołnierzy stanęło u granic stolicy. O zdobyciu miasta zadecydowała dwudniowa bitwa (6 i 7 IX) rozegrana na szańcach Woli. Zginął tam dowodzący obroną bohaterski generał Józef Longin Sowiński, którego uwiecznił w jednym ze swoich utworów Juliusz Słowacki. Tam też wysadził w powietrze swoją placówkę legendarny Ordon, bohater poematu Adama Mickiewicza pt. Reduta Ordona.

Wszystko to nie zdało się na nic. 8 września Rosjanie wdarli się do Warszawy. 9 października skapitulowała twierdza Modlin, 21 października poddała się twierdza Zamość.

Powstanie upadło. Klęska Polaków stała się faktem. Głównymi przyczynami klęski powstania był brak wiary w sukcesy polityków i dowódców wojskowych oraz złe dowodzenie.

Skutki powstania

Represje polityczne Prześladowania ludności
  • zniesiono konstytucję z 1815 roku
  • rozwiązano sejm
  • zlikwidowano wojsko polskie
  • wprowadzono rosyjski kodeks karny
  • podzielono Królestwo na gubernie
  • ważniejsze urzędy powierzono Rosjanom
  • przymusowo wcielono żołnierzy Królestwa do wojska rosyjskiego na 25 lat
  • konfiskowano majątki
  • zamknięto uniwersytet w Warszawie, Wilnie, Towarzystwo Przyjaciół Nauk
  • wprowadzono język rosyjski jako przedmiot obowiązkowy do szkół

Po upadku powstania listopadowego spadły na Polaków zamieszkujących ziemie polskie pod zaborami prześladowania i represje polityczne. Tysiące żołnierzy Królestwa Polskiego car zesłał na Syberię.

Na Litwie i Rusi zlikwidowano Kościół unicki. Rozwiązano wiele zakonów katolickich. Symbolem nowego porządku stała się Cytadela (w okresie rozbiorów była więzieniem dla uczestników powstań narodowych i miejscem straceń polskich patriotów).

Rząd pruski wykorzystał klęskę powstania do zniesienia autonomii Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Rozpoczęto konsekwentną germanizację administracji i szkolnictwa.

Pogłębiaj wiedzę w temacie: Powstanie Listopadowe

Zobacz podobne opracowania

  • Podstawowa
  • Historia
  • Europa i ziemie polskie w XIX wieku
  • Podstawowa
  • Historia
  • Europa i ziemie polskie w XIX wieku
  • Podstawowa
  • Historia
  • Europa i ziemie polskie w XIX wieku
  • Podstawowa
  • Historia
  • Europa i ziemie polskie w XIX wieku
  • Podstawowa
  • Historia
  • Europa i ziemie polskie w XIX wieku

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.