Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Regulacja nerwowo-hormonalna

Narządy zmysłów

Narządy zmysłów służą do odbierania określonych bodźców. Składają się z dużej liczby komórek zmysłowych, do których dochodzą zakończenia nerwów.

Wyróżniamy zmysły:

a) wzroku: komórki zmysłowe w siatkówce oka;

b) słuchu: komórki w uchu wewnętrznym (ślimak);

c) równowagi: komórki zmysłowe w uchu wewnętrznym (przedsionek, kanały półkoliste);

d) węchu: komórki zmysłowe w jamie nosowej;

e) smaku: komórki smakowe na języku;

f) termiczne: komórki zmysłowe w skórze;

g) ciśnienia i dotyku: komórki zmysłowe w skórze i narządach wewnętrznych.

Narząd wzroku

Narząd wzroku odbiera wrażenia wzrokowe w różnych warunkach. Jest najbardziej złożony ze wszystkich narządów zmysłów.

Narząd wzroku składa się z:

Budowa oka

Gałka oczna osadzona jest w oczodole. Ściany jej utworzone są z trzech błon:

1. Błona włóknista - składa się z:

- rogówki stanowiącej część przednią gałki ocznej, chroni ona przed czynnikami zewnętrznymi, przepuszcza i załamuje światło;

- twardówki posiadającej białawe zabarwienie, znajduje się w tylnej części ochraniając gałkę oczną.

2. Błona naczyniowa - składa się z:

- naczyniówki zawierającej naczynia włosowate dostarczające składniki odżywcze;

- tęczówki stanowiącej przednią część błony naczyniowej, ma kształt pierścienia z otworem - źrenicą, reguluje ilość światła wpadającego do oka;

- ciałka rzęskowego łączącego naczyniówkę z tęczówką zbudowanego z mięśnia gładkiego, uwypuklającego lub spłaszczającego soczewkę, umożliwiając oglądanie przedmiotów z daleka lub z bliska (akomodacja oka).

3. Błona wewnętrzna (siatkówka) - część tylna siatkówki jest wrażliwa na światło, składa się z:

- pręcików - odbierających wrażenia świetlne;

- czopków - odbierających barwy (tylko w obecności światła).

Pręcik i czopek zakończone są komórkami nerwowymi. Włókna tych nerwów łączą się, tworząc nerw wzrokowy; w tym miejscu występuje plamka ślepa.

Miejscem najlepszego widzenia jest plamka żółta, położona na siatkówce, naprzeciwko środka soczewki.

W gałce ocznej znajdują się dwie komory:

- komora przednia, występująca przed soczewką, wypełniona płynem wodnistym,

- komora tylna, znajdująca się za soczewką, wypełniona płynem galaretowatym, zwanym ciałkiem szklistym.

Przekrój oka. Błona zewnętrzna, błona środkowa, błona wewnętrzna. Twardówka, rogówka, komora przednia, soczewka, źrenica, tęczówka, ciałko rzęskowe, naczyniówka, siatkówka, ciało szkliste, plamka żółta, nerw wzrokowy, plamka ślepa.

Proces widzenia polega na tym, że promienie świetlne przechodzą przez otwór źrenicy i po załamaniu przez soczewkę dostają się do wnętrza oka, gdzie na siatkówce powstaje rzeczywisty, zmniejszony i odwrócony obraz oglądanego przedmiotu. Podrażnione komórki siatkówki przekazują bodźce włóknami nerwu wzrokowego do ośrodka wzroku w płacie potylicznym mózgu.

Wady wzroku: krótkowzroczność, dalekowzroczność, niezborność, daltonizm. Mogą to być wady wrodzone lub nabyte w ciągu życia. Wady wzroku można skorygować odpowiednimi szkłami lub przez zabieg operacyjny.

Bieg promieni świetlnych w oku. Oglądany przedmiot, obraz na siatkówce.

Zapamiętaj!

Obraz, który powstaje na siatkówce, jest rzeczywisty, pomniejszony i odwrócony.

Narząd słuchu i równowagi

Ucho jest ośrodkiem słuchu i równowagi.

Proces słyszenia: bieg fali głosowej do mózgu.

fale głosowe → małżowina → kanał słuchowy → błona bębenkowa → młoteczekkowadełkostrzemiączko → błona okienka owalnego → ślimak → zamiana drgań na impulsy nerwowe → nerw słuchowy → ośrodek słuchowy w mózgu

Części ucha Budowa ucha Funkcja
Ucho zewnętrzne małżowina wychwytywanie i naprowadzanie fal dźwiękowych
przewód słuchowy zewnętrzny przewodzenie i skupianie fal dźwiękowych
Ucho środkowe błona bębenkowa przenoszenie drgań na kosteczki słuchowe
kosteczki słuchowe (młoteczek, kowadełko, strzemiączko) przenoszenie drgań do płynu ucha wewnętrznego
jama wypełniona powietrzem wyrównywanie ciśnienia, przez połączenie z gardzielą (trąbka Eustachiusza)
Ucho wewnętrzne przedsionek reagowanie na doprowadzone bodźce akustyczne i na zmiany położenia w przestrzeni
ślimak odbiera i reaguje na bodźce akustyczne (zamiana drgań na impulsy nerwowe)
kanały półkoliste, wypełnione płynem narząd równowagi
nerw słuchowy przekazywanie podrażnień nerwami do mózgu

Narząd powonienia

Narząd powonienia jest przystosowany do odbierania podniet chemicznych - gazowych. Komórki węchowe znajdują się w górnej części jamy nosowej (w nabłonku węchowym). Nabłonek węchowy wyposażony jest w rzęski, które sterczą w jamie nosowej jak anteny i odbierają bodźce węchowe. Od komórek węchowych biegną włókna nerwowe przewodzące do ośrodka węchowego mózgu.

Wycinek nabłonka węchowego. Komórka węchowa, komórka podpierająca, nitka węchowa.

Włókienka nerwowe nie łączą się w jeden gruby nerw, ale tworzą dużo cienkich niteczek węchowych, które przez otworek kości sitowej wchodzą do jamy nosowej.

Narząd smaku

Narząd smaku jest przystosowany do odbierania podniet chemicznych - płynnych. Znajduje się głównie na języku, ale częściowo także na podniebieniu. Receptorami smakowymi są kubki smakowe, występujące w brodawkach okolnych i grzybkowatych. Reagują one na cztery rodzaje smaków: gorzki, słony, słodki i kwaśny. Do wrażeń smakowych dołączają się wrażenia węchowe. Na doznania smakowe wpływa również widok potraw.

Schemat rozmieszczenia kubków smakowych na języku. Smak gorzki, smak kwaśny, smak słony, smak słodki.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.