Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz dział

Architektura średniowiecza

Architektura średniowiecza

Na początku średniowiecza kościoły, podobnie jak zamki, budowano najczęściej na wzgórzach, odgrywały one bowiem rolę nie tylko religijną, ale także obronną. W razie najazdu nieprzyjaciela grube mury, małe okna, otwory strzelnicze mogły zapewnić bezpieczeństwo ludziom, którzy się w nich schronili. Wszystkie te budowle były budowane według stałych, określonych zasad, czyli miały charakterystyczny styl. Styl ten, nazywany romańskim, panował w budownictwie europejskim od XI wieku do połowy XIII wieku.

Kościoły i zamki w stylu romańskim były budowane z kamienia, miały grube mury i małe okna umieszczone wysoko nad ziemią. Wewnątrz ozdabiano je rzeźbami, płaskorzeźbami oraz malowidłami ściennymi. Nawiązywały one w swojej treści do tematów biblijnych lub przedstawiały sceny z życia świętych. Zabytki sztuki romańskiej w Polsce to m.in. rotunda (czyli budynek w kształcie walca) św. Mikołaja w Cieszynie, kolegiata NMP w Tumie, kościół norbertanek w Strzelnie.

Katedra NMP w Gdańsku

W XII wieku francuscy architekci wymyślili nową konstrukcję, która pozwoliła wznosić o wiele wyższe niż dotąd budowle. Ciężar dachu został przeniesiony na filary podtrzymujące sklepienie oraz na zewnętrzne przypory. Dzięki temu mury mogły być cieńsze i można było w nie wstawiać wielkie okna, wypełnione witrażami - obrazami ułożonymi z kolorowych szybek, połączonych ołowiem, przedstawiających sceny biblijne. Budowle najczęściej stawiano z cegły. Nowy styl w budownictwie nazwano gotykiem.

W miejsce niewielkich, kamiennych kościołów romańskich wyrosły katedry - czyli główne kościoły diecezji.

Szczególnie wiele pięknych budowli wzniesiono w stylu gotyckim w Krakowie. Należą do nich: katedra na Wawelu, kościół Mariacki, w którym znajduje się największe rzeźbiarskie dzieło średniowiecza, czyli ołtarz Wita Stwosza. Jest to tzw. ołtarz szafowy: część środkowa przedstawia scenę Zaśnięcia i Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Postacie zostały wyrzeźbione z drzewa lipowego. Całość jest bogato złocona.

W stylu gotyckim budowano także ratusze, czyli siedziby władz miejskich, zamki, klasztory, kamienice mieszczańskie.

Zapamiętaj!

Cechy stylu romańskiego: materiał budowlany - kamień, kościoły często okrągłego kształtu (rotundy); potężne grube mury, małe okna, ciężkie sklepienia, plan krzyża łacińskiego.

Budowle w stylu romańskim: kolegiata w Tumie pod Łęczycą, katedra w Płocku, kościół św. Andrzeja w Krakowie, opactwo benedyktynów w Tyńcu.

Cechy stylu gotyckiego: materiał budowlany - cegła, budowle wysokie i smukłe, o strzelistych wieżach, sklepienia krzyżowo-żebrowe, okna i drzwi zakończone ostrymi łukami, duże okna z kolorowymi obrazami ze szkła (witraże).

Znane budowle gotyckie: katedry w Gnieźnie, Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu, kościół Mariacki w Krakowie, ratusz w Gdańsku, zamek krzyżacki w Malborku. Do najwspanialszych dzieł sztuki gotyckiej w Polsce należy ołtarz Wita Stwosza w kościele Mariackim w Krakowie.

Zobacz podobne opracowania

  • Podstawowa
  • Historia
  • Średniowiecze
  • Podstawowa
  • Historia
  • Średniowiecze
  • Podstawowa
  • Historia
  • Średniowiecze
  • Podstawowa
  • Historia
  • Średniowiecze

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.