Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Ziele na kraterze(fragment) (M. Wańkowicz)

Ziele na kraterze(fragment) (M. Wańkowicz)

Czas i miejsce akcji

Tekst ma charakter autobiograficzny. Narrator wspomina wydarzenie z czasów szkolnych. Informacja o zarządzeniu władz, by przedmioty takie, jak historia i geografia, wykładane były po rosyjsku, dowodzi, że rozgrywa się ono w czasach, gdy Polska znajdowała się pod zaborami. Biorąc pod uwagę datę urodzin autora, który jest zarazem narratorem opowieści (dowodzi tego fragment (...) może by to zrobił za niego Wańkowicz - Dobrze - powiadam - ale po polsku”), akcję można umieścić w przedziale czasowym 1909-1914 r.

Bohaterowie

Narrator - Melchior Wańkowicz - występuje tu jako uczeń gimnazjum. Fakt uczęszczania do prywatnej szkoły polskiej, język narratora dowodzą niezbicie, że należał on do rodziny inteligenckiej. Bunt zaś przeciwko zarządzeniu władz szkolnych i dwuletnia „walka” z Bucefałem (takim przezwiskiem obdarzyli uczniowie nauczyciela historii) świadczy o tym, że była to rodzina o tradycjach patriotycznych i narodowych.

Uczniowie starszej klasy gimnazjalnej - gromada inteligentnych, oczytanych i niezwykle konsekwentnych w swym uporze chłopców. Nie sposób im też odmówić dowcipu i umiejętności wybrnięcia z sytuacji (historia z opowieścią o romansie Elżbiety angielskiej), choć narrator obrzuca swego kolegę obelgami „nygus, nierób i durna pała”.

Nauczyciel historii - Rosjanin, mądry człowiek, doświadczony nauczyciel, nie był rusyfikatorem, wiedział, że uczenie Polaków historii w rosyjskiej szkole jest trudnym zadaniem, ale spełnił je doskonale. Cechował go szacunek dla tożsamości narodowej młodych ludzi i ich patriotyzmu.

Narracja

Narracja jest prowadzona w pierwszej osobie, narratorem jest autor tekstu, a zarazem jego bohater - Melchior Wańkowicz. Wspomina czasy, kiedy był uczniem, i komentuje je z pozycji doświadczonego człowieka. Narracja ma charakter realistyczny, to znaczy autor postarał się o zindywidualizowanie języka uczniów i nauczyciela, oddanie charakterystycznych cech języka tamtych czasów: liczne rusycyzmy, nazwy przedmiotów dziś już nieużywanych, żargon uczniowski.

Gatunek

Opowiadanie należy zaliczyć do prozy autobiograficznej. Tekst jest wspomnieniem o nauczycielu historii - Rosjaninie, któremu udało się zdobyć uznanie uczniów - Polaków, ponieważ starał się wykonywać jak najlepiej swoją pracę, szanował uczucia patriotyczne swoich wychowanków, zrezygnował z zabiegów rusyfikacyjnych. Autor przedstawia fakty, ale również stara się odtworzyć motywację postępowania uczniów, ich przeżycia, sposób myślenia.

Wszystkie przedstawione tu wydarzenia są autentyczne.

Plan wydarzeń

1. Rozporządzenie władz rosyjskich.

2. Pierwsze spotkanie z „Bucefałem”.

3. „Sposób” na historyka.

4. Lekcja o rozbiorach Polski.

5. Biało-czerwone kwiaty na pożegnanie.

Streszczenie

Tuż przed końcem roku uczniowie gimnazjum dowiedzieli się, że od nowego roku szkolnego lekcje historii będą się odbywały po rosyjsku i będzie ich uczył Rosjanin. Władze specjalnie właśnie w tym czasie ogłosiły nowe zarządzenie, by uczniowie nie mogli zorganizować protestu.

Po powrocie do szkoły z wakacyjnego odpoczynku młodzi Polacy postanowili jednak walczyć przeciw rusyfikacji. Uczniowie klasy, do której uczęszczał narrator, Melchior Wańkowicz, dowiedzieli się, że historii będzie ich uczył nauczyciel, którego nazwali „Bucefałem” - Rosjanin. Postanowili uprzykrzyć mu życie. Wymyślili sprytny sposób - starannie przygotowywali się do lekcji, wyszukiwali bardzo szczegółowe informacje i wprost zasypywali nimi swego profesora, chcieli mu tym samym udowodnić, że nie jest wystarczająco wykształcony, by uczyć młodych Polaków.

Tymczasem nauczyciel pozwalał na te popisy, a kiedy mieli omawiać zagadnienie rozbiorów Polski, pozwolił, by lekcję wyłożył jeden z uczniów (Wańkowicz) i to po polsku.

Pod koniec roku okazało się, że w następnej klasie zmieni się historyk. Klasa pożegnała „Bucefała”, ofiarowując mu bukiet biało-czerwonych kwiatów. To był wyraz wdzięczności i szacunku za tolerancję, wiedzę i umiejętność akceptacji poczucia tożsamości narodowej Polaków.

Problematyka

Charakter lekcji historii - czy sposób prowadzenia walki był„sztubacki”?

Sympatię budzi też profesor historii, a narrator ocenia z perspektywy czasu, że cała kampania przeciw Rosjaninowi miała charakter iście „sztubacki”, więc niedojrzały. „Bucefał” jest świadomy nastrojów swoich uczniów, ze spokojem znosi ich popisy erudycji, dla „świętego spokoju” pytając o źródła owych oszałamiających szczegółów historycznych. Nie zareaguje też, gdy przyłapany na niedoinformowaniu jeden z uczniów wykpi się nazwiskami uczonych fizyków. Z taktem zgodzi się, by wykład o rozbiorach Polski przygotowali sami uczniowie. Narrator przyzna, że z czasem potrafili to docenić, pożegnanie odchodzącego profesora - owa biało-czerwona wiązanka i ustawienie „jak mur” - było wyrazem akceptacji i szacunku. Zdecydowanie nie miało „sztubackiego” charakteru.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.