Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Cudzoziemka (M. Kuncewiczowa)

Bohaterowie

Róża Żabczyńska - urodziła się w Taganrogu w rodzinie polskich emigrantów. Jako młoda dziewczyna przybyła do Polski. Tu przeżyła nieszczęśliwą miłość do Michała Bądskiego, która zaważyła na całym jej życiu. Z rozsądku wyszła za mąż za Adama Żabczyńskiego, z którym miała troje dzieci. Nigdy nie była szczęśliwa.

Portret psychologiczny głównej bohaterki jest zawikłany. Urodziła się i wychowała w Taganrogu, mieście w Rosji, w rodzinie polskich emigrantów. Jej babka wraz z mężem zostali zesłani w 1831 roku na Kaukaz. Kiedy Róża miała szesnaście lat, siostra jej ojca, Luiza, postanowiła zabrać bratanicę do Polski, kraju przodków. W ten sposób chciała ją uchronić przez zmoskwiczeniem. Postanowiła zabrać Różę do Warszawy, aby tam mogła chodzić na prywatną pensję oraz do konserwatorium, aby uczyć się gry na skrzypcach. I tak z dnia na dzień zmuszono ją do porzucenia rodzinnego domu, przyjaciół. W drodze do Polski ciotka opowiadała jej o pięknie ojczystej ziemi. Jakże wielkie było rozczarowanie Róży, kiedy za Białymstokiem zobaczyła takie same drzewa, chałupy, jakie oglądała w Rosji. Ponadto w pociągu spotkała ja wielka przykrość, której sprawcą był „prawdziwy Polak”. Otóż w bezceremonialny sposób zrzucił z półki kuferek Róży, aby ulokować swój bagaż. W ten sposób stłukło się lusterko, które należało do jej ojca i było dla dziewczyny bardzo cenne. Róża po przyjeździe do Warszawy chodziła do konserwatorium. Zakochała się w synu profesora muzyki, Michale Bądskim. Jej uczucia do Michała cechowały się wielką namiętnością. Jako wyraz swojej miłości podarowała mu krzyżyk, który otrzymała przy chrzcie. Jednak Michał wybrał inną kobietę. To rozstanie wpłynęło nie tylko na życie uczuciowe Róży, ale także na jej relacje z mężem i dziećmi. Męża Adama traktowała oschle, szydziła z niego. W pewien sposób mściła się na nim za to, że nie jest Michałem. Po kilkunastu latach małżeństwa Adam odszedł od żony. W dość specyficzny sposób traktowała dzieci. Swoich dwóch synów, Władysława i Kazimierza, kochała. Byli podobni do niej, więc mogła sobie wyobrażać, że są to synowie jej i Michała. Bardzo rozpaczała po śmierci Kazimierza i nigdy nie pogodziła się z jego odejściem. Ingerowała w życie Władysława. Bardzo często uciekała się do emocjonalnego szantażu. Doprowadziła do zerwania jego zaręczyn z Haliną, gdy okazało się, że jest to dziewczyna brzydka i uboga. W pewien sposób Władysław zmusił matkę, aby ta zaakceptowała jego żonę, Jadwigę z Żagiełtowskich. Róża bywała w domu syna, chociaż tak naprawdę nie interesowała ją ani synowa, ani wnuki. Swoje zaborcze uczucia skierowała w stronę Władysława. Spacerowała, rozmawiała, chodziła na koncerty wyłącznie z nim. Inaczej traktowała córkę. Marta była niechcianym dzieckiem. W pierwszych latach jej życia nie opiekowała się nią. Dopiero choroba córki zmieniła stosunek Róży do Marty. To właśnie matka, wbrew woli ojca, zadecydowała o przyszłym życiu Marty. W dzieciństwie Róża starała się ją izolować od ojca, nie pozwalała jej również na kontakty z przyjaciółkami. Tylko raz do roku organizowała dla koleżanek córki przyjęcie, aby potem móc je krytykować.

Róża była osobą wiecznie niezadowoloną z życia. W każdym miejscu, w jakim się znalazła, czuła się cudzoziemką. Czuła się samotna nie tylko wśród ludzi, ale także w obliczu Boga. Róża traktowała Boga w zależności od swoich emocji. Raz jako nieprzyjaciela, raz jako istotę uginającą się pod ciężarem władzy.

Przed rzeczywistością, która dla Róży była przykra, uciekała w marzenia. Jednak najtkliwszymi uczuciami obdarzyła muzykę, chociaż nigdy nie spełniła się jako artystka. Rola muzyki w przeżyciach Róży została mocno wyeksponowana. Wykonanie koncertu D-dur Brahmsa można określić mianem „najpiękniejszego majaku”, zaś świat marzeń Róży symbolizuje motyw pieśni Schumanna Ich grolle nicht, czyli Nie gniewam się.

Zawód w życiu artystycznym i uczuciowym stał się powodem tego, że Róża czuła potrzebę dręczenia innych. A zatem urazy z dzieciństwa i młodości, czyli kompleksy, sprawiły, iż bohaterka zachowywała się w sposób nieracjonalny, a ponadto stały się przyczyną zaburzeń w przeżywaniu i reakcjach na otoczenie.

Bohaterka u progu śmierci dokonuje rozrachunku z całym nieudanym życiem, szuka przyczyn klęski osobistej analizując własną psychikę. W dniu, w którym umarła, pogodziła się ze światem. Jej przemyślenia w godzinie śmierci dotyczą różnych sfer życia i można im przypisać cechy sentencji. „... Jakże będę umierać, kiedy nie żyłam ja wcale? (...) siebie zadręczyłam i celu nie osiągnęłam. A wszystko przez zawziętość w tęsknocie niedorzeczną (...) Tak przyjemnie patrzeć na świat, kiedy serce dobre... Właściwie mało ja świata zaznałam (...) Mnie nie obchodzili ludzie, jak dzika byłam, mnie obchodziła muzyka i mój ból, moja tęsknota i tajemnice (...) głupie słowo może nabrać nadludzkiej powagi, jeżeli padnie w chwili, która na nie czeka... (...) Dziś...ja odpuściłam każdemu (...)... językowi złemu kazał milczeć... (...) Ani ambicja, ani sztuka, ani podróże, ani bogactwo - uśmiech jest niezbędny do życia. Taki uśmiech, który z sytego serca płynie”.

Luiza - ciotka Róży, siostra jej ojca. To ona przywiozła ją do Polski, kraju przodków.

Michał Bądski - syn profesora muzyki, u którego pobierała lekcje Róża. Jedyna miłość Róży. Zostawił ją dla innej kobiety.

Adam Żabczyński - syn burmistrza Nowego Miasta, z wykształcenia matematyk, przez całe życie znosił kaprysy i niezadowolenie żony.

Władysław Żabczyński - syn Róży i Adama, miał kochającą żonę i szczęśliwą rodzinę. Zrobił karierę dyplomaty.

Jadwiga Żabczyńska - z domu Żagiełtowska, oddana żona i matka. Wychowana w tradycyjnej polskiej rodzinie.

Marta - niechciana córka Róży, ulubienica Adama. Pod wpływem matki zajęła się śpiewem i w tej dziedzinie osiągnęła pewne sukcesy.

Paweł - mąż Marty, został zaakceptowany przez Różę, ponieważ kochał sztukę.

Zbysio - syn Marty i Pawła, niezbyt dobrze traktowany przez babkę.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.