Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Kultura polska w X-XII wieku

Styl romański

Przemiany gospodarcze i postęp techniczny, jaki dokonywał się w wielu krajach Europy Zachodniej, przyczynił się do rozwoju architektury w stylu romańskim. Dawne, drewniane budowle coraz częściej ustępowały miejsca nowym, wznoszonym z materiału bardziej trwałego, jakim był kamień. W stylu tym budowano przeważnie kościoły i zamki feudalne.

Na początku XI wieku styl romański dotarł do Polski i najwyraźniej uwidocznił się w architekturze i sztukach plastycznych (rzeźbie i malarstwie). Pierwsze kościoły romańskie były na ogół niewielkie i miały najczęściej kształt okrągły (rotundy). Rozkwit budownictwa romańskiego przypada w Polsce na wiek XII i pierwszą połowę XIII.

Wówczas to powstały liczne kościoły, wspaniałe katedry, opactwa benedyktynów i cystersów.

Budowle najczęściej wznoszone były z kamienia (z regularnych kamiennych ciosów) i miały obronny charakter. Świadczą o tym potężne, grube mury, małe okna o okrągłych łukach. Ciężkie sklepienia wsparte były na kolumnach połączonych łukami. Grube mury i małe okna przepuszczały słabe światło, w pomieszczeniu panował zawsze półmrok.

Sklepienie kolebkowe i krzyżowe

Kościoły budowano na planie krzyża łacińskiego zwróconego na wschód. W tej części znajdowało się prezbiterium przeznaczone na ustawienie ołtarza, na którym odprawiano mszę świętą (na Wschodzie bowiem znajdował się grób Chrystusa). Front kościoła zwrócony był zawsze na zachód. Przy wejściu, które było zazwyczaj ozdobne, znajdowały się dwie wieże.

Kościoły romańskie posiadały najczęściej trzy nawy, środkową - wyższą i dwie boczne niższe, oddzielone kolumnami. Wnętrza kościołów bogato zdobiono rzeźbami i malowidłami o treści religijnej. Częstym wątkiem w rzeźbie i malarstwie był motyw Sądu Ostatecznego.

Niewiele zachowało się w Polsce do dziś zabytków sztuki romańskiej. Do najwybitniejszych należą kolegiaty: w Kruszwicy, Opatowie i Tumie koło Łęczycy, katedry: w Płocku, Kamieniu Pomorskim; kościół Świętego Andrzeja w Krakowie, kościół Świętej Trójcy w Strzelnie, opactwo benedyktynów w Tyńcu pod Krakowem. Wspaniałym zabytkiem sztuki romańskiej są także brązowe drzwi katedry gnieźnieńskiej z II połowy XII wieku, przedstawiające sceny z życia i męczeństwa świętego Wojciecha, patrona katedry.

Najważniejsze informacje

Cechy stylu romańskiego: materiał budowlany - kamień, kościoły często okrągłego kształtu (rotundy); potężne, grube mury, małe okna, ciężkie sklepienia, plan krzyża łacińskiego.

Budowle w stylu romańskim: kolegiata w Tumie pod Łęczycą, katedra w Płocku, kościół św. Andrzeja w Krakowie, opactwo benedyktynów w Tyńcu.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.