Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Wprowadzenie

Artykuły programowe i krytyka literacka Młodej Polski

Głównymi teoretykami literatury w okresie Młodej Polski byli: Zenon Przesmycki, Stanisław Przybyszewski i Artur Górski.

Zenon Przesmycki (1861-1944), krytyk, tłumacz, poeta i wydawca, znany pod pseudonimem Miriam. Redagował „Życie” warszawskie, a potem był wydawcą i redaktorem „Chimery”. Odkrył i spopularyzował literacką spuściznę Cypriana Kamila Norwida. W artykule Walka ze sztuką Przesmycki wypowiedział się na temat negatywnego wpływu na poziom kultury takich zjawisk nowoczesnej cywilizacji, jak centralizacja życia umysłowego i artystycznego w skupiskach miejskich. Według niego, zagrożeniem dla prawdziwej sztuki była jej demokratyzacja, czyli powszechna do niej dostępność.

Stanisław Przybyszewski (1868-1927), propagator modernistycznego estetyzmu, wyznawca „sztuki dla sztuki”. Swoje rozważania na temat artysty i sztuki zawarł w manifeście zatytułowanym Confiteor (wyznaję), ogłoszonym na łamach „Życia” krakowskiego w 1890 roku. Sztuka tendencyjna, pouczająca, patriotyczna, mająca cel moralny lub społeczny przestaje być sztuką i staje się „biblią ubogich”. Przybyszewski nawoływał do rezygnacji ze służebnej roli sztuki. Uważał, że nie należy ściągać sztuki z jej piedestału. Sztuka jest odtworzeniem życia duszy, nie jest ograniczana żadnymi zasadami moralnymi czy społecznymi. Nie ma żadnego celu, jest celem sama w sobie. Tak pojęta sztuka staje się najwyższą religią, a jej kapłanem jest artysta, który nie należy ani do narodu, ani do świata, nie służy żadnej idei ani żadnemu społeczeństwu. Artysta stoi ponad tłumem, zbiorowością i wszelkimi przyziemnymi sprawami.

Artur Górski (1870-1959), publicysta, krytyk, pisarz, tłumacz. W 1898 r. ogłosił w krakowskim „Życiu” cykl artykułów Młoda Polska, uznanych za manifest młodego pokolenia. Górski skrytykował pozytywistów, którym zarzucił ugodowość wobec zaborcy, co według niego doprowadziło do zaniku uczuć patriotycznych w zniewolonym narodzie. Zdaniem autora, dotychczasowe idee, wartości są przestarzałe. W obecnych czasach interesy zbiorowości zostały zastąpione przez potrzeby jednostki. Nowe prądy pojawiły się również w literaturze - zanegowano materialistyczne metody poznawcze, zaś przedmiotem rozważań stały się pojęcia abstrakcyjne, takie jak dusza, śmierć, miłość.

Stanisław Brzozowski (1878-1911), krytyk literacki, jego głośną książką była Legenda Młodej Polski. We wstępie został zawarty opis rodowodu społecznego modernistycznego artysty. Była to jednostka osamotniona, wyobcowana, niezrozumiana przez społeczeństwo. Twórca musiał walczyć z samotnością, stwarzać nową rzeczywistość, która odpowiadałaby jego myślom i psychice. To zadanie nie należało do najłatwiejszych, w niektórych przypadkach było niemożliwe do wykonania. Dalej autor podjął refleksję na temat tego, czym jest romantyzm. Romantyzm to według niego oderwanie się jednostki od społecznego podłoża, bunt psychiki przeciw zbiorowości, która ją stworzyła. W społeczeństwie współczesnym autorowi jednostka była uzależniona od zbiorowości, stanowiła jej integralną część. I na tym właśnie polegał jej dramat.

Zobacz podobne opracowania

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.