Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Boska Komedia (D. Alighieri)

Problematyka

Boska Komedia to arcydzieło literatury średniowiecznej. Bohaterem jest sam poeta, który chcąc odnaleźć własną tożsamość wędruje przez Piekło, Czyściec aż po Raj. Sensem podróżowania jest poznawanie nowych miejsc, ludzi, obyczajów, kultury, czy też przybycie w rodzinne strony. Motyw wędrówki, podróżowania pojawiał się w tekstach starożytnych. Odyseusz podróżował, bo chciał dotrzeć do swojej Itaki, Eneasz wędrował, aby założyć nowe miasto, Mojżesz z ludem wybranym szli do Ziemi Obiecanej.

Utwór Dantego powstał w okresie późnego średniowiecza, jest pomostem między średniowieczem a renesansem, w którym nastąpiło odrodzenie sztuki, kultury i literatury starożytnej. Ślady antyku odnaleźć można w przywołanych przez autora postaciach antycznych: Minosa, Charona, Heleny, Achillesa, Parysa.

Elementem typowym dla średniowiecznego światopoglądu jest wizja piekła, jest ona makabryczna, przerażająca, ma budzić strach, przestrzegać ludzi przed czynieniem rzeczy grzesznych w myśl średniowiecznego hasła „memento mori” - „pamiętaj o śmierci”. Do obiegowego powiedzenia weszło określenie „dantejskie sceny” na oznaczenie czegoś makabrycznego, budzącego strach i przerażenie.

W utworze, oprócz obrazu pokutujących za grzechy i przewinienia dusz, pojawia się motyw miłości. Dusze ludzi zmysłowych, nieszczęśliwych kochanków umieszczone są w drugim kręgu tuż za duszami ludzi niewinnych. Dante okazuje im współczucie i litość

„Franciszko - rzekłem - pokutnico biedna,

Do łez mię twoje wzruszyły cierpienia”.

Historia Franczeski i jej ukochanego uświadomiła Dantemu, iż miłości nie można zaplanować, można pokochać kogoś w każdej chwili, jest to uczucie, które leży poza sferą rozumową człowieka. W dziele Dantego zostały połączone elementy sacrum (rzeczy boskie) i profanum (rzeczy powszednie, ludzkie, ziemskie).

Kontekst społeczno-kulturowy Boskiej Komedii

Twórczość Dantego przypadła na przełom między epoką średniowiecza i renesansu, dlatego tradycyjnie uznaje się ją za pomost łączący obydwa wieki. Boska Komedia napisana została w języku włoskim, w przeciwieństwie do większości dzieł średniowiecznych, które powstały w języku łacińskim. Wprowadzenie języka narodowego do literatury oraz dogłębne zainteresowanie człowiekiem to elementy łączące utwór Dantego z założeniami literatury renesansowej.

Boska Komedia stanowi odzwierciedlenie sytuacji człowieka późnego średniowiecza, czasów ostrych walk między mieszczaństwem i szlachtą oraz kulminacji trwającej od wielu lat wojny między cesarstwem a papiestwem. Na przełomie XIII i XIV wieku rozwojowi handlu, ekspansji bogatego i energicznego mieszczaństwa towarzyszy upadek obyczajów oraz osłabienie pozycji Kościoła i katolickiej wiary. Dzieło Dantego stanowi próbę ukazania prawdziwej drogi do zbawienia nie mogącemu odnaleźć się w tych warunkach człowiekowi.

Rola przewodników poety - Wergiliusza i Beatrycze

W wędrówce przez Piekło i Czyściec towarzyszy Dantemu Wergiliusz, a w prowadzącej do Boga drodze przez Raj przewodniczy poecie Beatrycze.

Wergiliusz: Jeden z najwybitniejszych rzymskich poetów, symbolizuje w utworze mądrość i doskonałość literatury czasów antycznych. Przewodnik Dantego to symbol wszystkich bliskich autorowi Komedii wartości kulturowych, politycznych i moralnych, które zagubione zostały na przełomie średniowiecza i renesansu. Dante traktuje starożytnego twórcę jako swojego poetyckiego mistrza. Przewodnik, z którym pożegna się u wyjścia z Czyśćca, przez całą drogę nie tylko prowadzi Dantego, ale też chroni go, naucza i objaśnia sens przygód.

Beatrycze: Literacka postać Beatrycze wzorowana jest na realnej osobie, ukochanej poety z lat młodzieńczych, której przedwczesna śmierć stała się przyczyną duchowego załamania artysty. Beatrycze przybywa na ziemię, aby pomóc zagubionemu moralnie Dantemu. To ona prosi Wergiliusza, by przeprowadził poetę przez pierwszy etap wędrówki, a następnie sama wiedzie go do Raju. Z początko wo realistycznie przedstawionej żywej kobiety przemienia się z czasem w chrześcijańską świętą, istotę uduchowioną, pośredniczkę między człowiekiem a Bogiem. Dzięki Beatrycze Dante oczyszcza swą duszę z grzechów i wznosi się na najwyższy dostępny człowiekowi poziom duchowy. Niektórzy z krytyków, negując realny byt Beatrycze, uznali jej postać za alegorię lub symbol Matki-Dziewicy bądź też Objawienia Kościoła katolickiego. W rzeczywistości postać duchowej przewodniczki Dantego można traktować jako odbicie realnie istniejącej osoby, posiadającej symboliczne znaczenie.

Alegoryczny i symboliczny sens Boskiej Komedii

Realnej warstwie świata przedstawionego głębszy sens nadają wprowadzone przez poetę alegorie i symbole. Symbolicznie, a więc wieloznacznie można odczytywać motyw wędrówki poety oraz postaci jego przewodników Wergiliusza i Beatrycze. W zgodzie z tendencją literatury średniowiecznej Dante posługuje się alegoriami, personifikując abstrakcyjne pojęcia. Często jednak granice między alegorią i symbolem ulegają zatarciu. Boską Komedię można odczytywać jako przypowieść o drodze człowieka do doskonałości. Dzieło Dantego w zamyśle autora miało wstrząsnąć sumieniem ludzi jego czasów i przygotować świat na przyjście lepszej przyszłości.

Kształt artystyczny

Boska Komedia jest jednym z najwybitniejszych osiągnięć średniowiecznej literatury. Napisana tercyną (zwrotką składającą się z trzech wersów), stanowi przykład mistrzowskiego kunsztu poetyckiego Dantego. Ukazane obrazy ożywione żywiołem fantazji są dynamiczne i plastyczne. Sylwetki napotykanych przez wędrowca bohaterów (zarówno postaci zaczerpniętych z dziejów antycznych, jak i współczesnego autorowi świata, nie wyłączając osobistych przyjaciół i wrogów) cechuje sugestywność przedstawienia oraz wnikliwa charakterystyka zewnętrzna i wewnętrzna. Siłę wyrazu wzmaga zespolenie pierwiastków tragicznych, lirycznych i komicznych oraz bogactwo środków stylistycznych: metafor, epitetów, kontrastów. Głębię znaczeniową Komedii osiągnął autor poprzez umiejętne zespolenie realiów z alegoriami i symbolami.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.