Przejdź na stronę główną Interia.pl

Wybierz szkołę

Wybierz dział

Zaproszenie do wspólnej nauki

zaprasza Cię do wspólnej nauki fiszek

Połączenie głosowe
Upewnij się, że masz włączone głośniki i mikrofon
Odrzuć

Ballady i romanse (A. Mickiewicz)

Świteź

Gatunek literacki: ballada (gatunek synkretyczny - mieszany)

Tę balladę A. Mickiewicz zadedykował Michałowi Wereszczace, bratu swojej młodzieńczej, nieszczęśliwej miłości - Maryli. Utwór, nawiązujący swobodnie do ludowych legend o tajemniczym jeziorze, ma budowę trójczłonową. W pierwszej części, posługując się poetyckimi metaforami i porównaniami („gładka jak szyba lodu”, „gwiazdy nad tobą i gwiazdy pod tobą”, „otchłań błękitu”), narrator opisuje urzekającą urodę jeziora Świteź. Piękno przyrody skontrastowane zostało z tajemniczą i pełną grozy atmosferą, otaczającą to miejsce („Szatan wyprawia tam harce!”, „Ogień i dym bucha gęsty”). Pozornie przyjazna i spokojna natura odsłania swoje drugie oblicze. Niewytłumaczalne znaki wzbudzają przestrach i zdumienie narratora oraz mieszkańców okolic:

„Co to ma znaczyć? - różni różnie plotą, (...)

Biegają wieści pomiędzy prostotą,

Lecz któż z nich prawdę odgadnie?”.

Tajemnica jeziora rozbudza ludzką ciekawość. W drugiej części ballady została opisana wyprawa pana na Płużynach, który postanowił rozwiązać zagadkę Świtezi. W obawie przed skutkami konfrontacji z tajemnymi siłami, oddał się wcześniej pod opiekę boską oraz sprowadził księdza, który „przeżegnał, pracę pokropił”. Ostatnia, najobszerniejsza część ballady, to udramatyzowana opowieść wyłowionej z wody tajemniczej kobiety o historii zatopionego miasta. Córka władcy Świtezi, Tuhana, odkrywa przed zebranymi tajemnicę jeziora. W dawnych czasach, kiedy Tuhan pospieszył z pomocą obleganemu w Nowogrodzie przez siły carskie Mendogowi, ruskie wojska napadły na Świteź, w którym pozostały jedynie kobiety, starcy i dzieci. Zrozpaczona księżniczka zaczęła prosić Stwórcę o śmierć i wtedy Bóg zatopił miasto, a jego mieszkańców zamienił w kwiaty. Najeźdźców spotkała kara. Kiedy zaczęli zrywać piękne rośliny, poraziły ich choroba i śmierć.

Opowiedziana przez córkę Tuhana historia jeziora Świteź ma znaczenie wieloaspektowe. Odkrywa przed zebranymi wydarzenia historyczne, ukazuje potęgę sił natury, a także stanowi wykładnię ludowej moralności. Przyroda potrafi sprzyjać ludziom, ale także karać tych, którzy popełniają grzechy i zbrodnie. W swoich działaniach jest bezwzględna i okrutna, narzędziem kary mogą stać się piękne kwiaty. Skutek ich zerwania jest natychmiastowy i porażający:

Mimo że tragiczna historia Świtezi należy już do przeszłości, jej moralna wymowa jest wciąż żywa pośród ludu. Opowieść dziewczyny to dowód na to, iż światem rządzi sprawiedliwość; grzech i wina nie mogą zostać zapomniane.

W balladzie A. Mickiewicza natura, groźna i tajemnicza, wpływa na ludzkie życie. Człowiek zostaje poddany działaniu sił przyrody, których często nie rozumie. Ludowe opowieści i legendy, krążące w ustnych przekazach, przypominają o zasadach moralnych, rządzących w świecie. Czasem natura odsłania swe prawa ludziom, jak to się dzieje w balladzie A. Mickiewicza. Spotkanie człowieka z duchami może odbyć się w każdym miejscu i o każdej porze. Przyroda pozornie znana, ukazuje swe drugie oblicze, każdy jej element ukrywać może w sobie groźną zagadkę - w Świtezi jezioro okazuje się zatopionym miastem, a piękne kwiaty - narzędziem kary.

Kształt artystyczny

Temat i forma utworu wyraźnie wskazują na jego związki z ludowością oraz obrazują charakterystyczne dla ballady cechy gatunku.

Opowiedziana w Świtezi historia jest oparta na motywach gminnej legendy. W obrębie świata przedstawionego przestrzeń realna została skonfrontowana z przestrzenią cudów. Sceneria tajemniczej przyrody, niewytłumaczalne zjawiska, postać dziewczyny-rusałki, to wprowadzone przez A. Mickiewicza elementy fantastyki. Ideowa wymowa utworu odwołuje się do ludowej moralności i wiary w istnienie oraz działanie niewytłumaczalnych sił. Kształt artystyczny ballady wskazuje na synkretyzm gatunkowy utworu. O jego epickości świadczy postać narratora, opowiadającego i komentującego wydarzenia, wyraźnie zarysowana fabuła, elementy opisu i opowiadania. W balladzie można odnaleźć również charakterystyczne dla liryki środki stylistyczne (metafory, przenośnie, personifikacje) i typowe sposoby obrazowania. Wprowadzenie dialogów nadaje utworowi cechy dramatu.

Ciekawostki (0)

Zabłyśnij i pokaż wszystkim, że znasz interesujący szczegół, ciekawy fakt dotyczący tego tematu.